Abruzzo, forte e gentile

Abruzzo, doortochtregio bij uitstek met de zee als uitvalsbasis en het gebergte in de onmiddellijke nabijheid. Hier heerst een bijzonder gevoel van hartelijke ontvangst dat doorspekt wordt door een sterke persoonlijkheid.

De wijnen die we hier aantreffen beantwoorden aan dezelfde analyse, hoofdzakelijk de twee DOC (gecontroleerde herkomstbenamingen): de witte Trebbiano d’Abruzzo wordt in deze regio’s gekenmerkt door z’n mineraal karakter en weet goed de Latijnse Ugni te ondersteunen. De rode Montepulciano d’Abruzzo is eerder robuust, soms zelfs rustiek, maar behoudt zijn gevuld en rijkelijk karakter.
Deze twee rassen gedijen in een uitzonderlijk kader, weg van alle vervuiling zoals door de plaatselijke wijnbouwers bevestigd wordt. En we zijn geneigd ze te geloven want een derde van het landschap wordt in beslag genomen door nationale en regionale parken. En nog eens 60% is voorbehouden voor het gebergte.

Geschiedenis van enkele mislukkingen

Tijdens de laatste wereldoorlog werd de Amerikaans-Canadese opmars een tijdlang geremd door de Duitsers. Tijd genoeg om de vernieling vast te stellen van het Monte Cassino, gesitueerd in Lazio: het hypothetisch hoofdkwartier én de sleutelplaats in de veroveringstocht van Rome. Het front was gevestigd langs het kleine riviertje Moro dat zich een weg baant in de provincie Chiesi, tussen de wingerds, tot aan de voet van de havenstad Ortona. Vandaag is in dit kleine havenstadje de regionale oenotheek gevestigd en de wijngaarden gedijen er weer in alle rust tussen de heuvels en de voet van het gebergte. Nog veel vroeger, meer bepaald in de Oudheid, hielden de troepen van Hannibal tijdens hun triomfantelijke opmars hier halt om te genieten van het klimaat én van de wijnen van Abruzzo.

Geografische situering

De bergketen van de Apennijnen die de ruggengraat vormt van het Italiaanse schiereiland bereikt zijn hoogtepunt in de Abruzzen in Gran Sasso op een hoogte van 2.914 meter. Het gebergte is de scheidingsgrens voor de regio van Lazio. De regio Marche is de noordelijke buur, Molise gevolgd door Puglia zijn de buren in het zuiden. De Abruzzen zijn een ware overgangszone en dat uit zich zowel op het vlak van mentaliteit als klimaat. Het reliëf stijgt van de vlakke kustzone tot het hooggebergte, de geliefkoosde plaats voor tal van skiërs. Op deze hoogte treffen we geen wijngaarden aan, die verkiezen de lagere en middelhoge regio’s.
De wijngaarden strekken zich uit over drie lange en parallelle stroken. Het begint bij de lage kustheuvels, strekt zich verder uit over de middelste regio die bestaat uit inlandse heuvels, om tot slot te eindigen bij een reeks van heuvels en terrassen aan de voet van het gebergte. Enkele hooggelegen percelen vinden we in het oosten, in het verlengde van Gran Sasso. In het totaal zijn er zo’n 700 ha die beschouwd worden als wijnzones in het hooggebergte. Ze behoren toe tot het CERVIM (Centre d’étude et de recherche sur la viticulture de haute montagne et de forte pente in Aosta – onderzoekscentrum voor wijnbouw in het hooggebergte en op steile hellingen).

Geologie

Het interne gedeelte wordt gekenmerkt door een reliëf van koolzuurzout, bestaande uit kalk met een goed potentieel om water vast te houden dat van het dolomitische type is. De ontbinding in colluvium aan de voet van de helling, gemengd met leemresten en opengebarsten keien, bezorgt de wijnstok de nodige voedingsstoffen.
Het gehalte aan kalk vermindert naarmate we hoger gaan en vermengd zich in het middelhoog gedeelte met leem en zand.
Dichter bij de zee neemt het aandeel zand toe maar wordt de nodige hoeveelheid leem en kalk behouden.

Klimaat

Een mediterraan klimaat dat evenwel onder invloed staat van het hooggebergte en ook af te rekenen krijgt met koude winden die tijdens de winter afkomstig zijn van de Balkan. De gemiddelde temperatuur varieert tussen de 12 en 16°C. Dat is de reden waarom de meerderheid van de wijngaarden aangeplant zijn op de warme delen die uitkijken op de zee. Het tot stand brengen van een kaart met de som van de jaarlijkse temperaturen (Winkler index) heeft ervoor gezorgd dat men vandaag het meest geschikte druivenras kan aanplanten op de beste geschikte isotherm. Zowel de Trebbiano als de Montepulciano zijn laatrijpende rassen, ze voelen zich op hun best rond de lijn van jaarlijks 1.800°C, hetzij het merendeel van de actuele aanplant.

De wijngaard

Naast de weinig interessante tafelwijnen (70% van de productie) bestaat de wijngaard van de Abruzzen uit DOC’s (25% waarvan 0,1% DOCG) en 5% IGT-wijnen (landwijnen).
De twee DOC’s strekken zich uit over de vier provincies van de Abruzzen. Chieti, aan de kust naar het zuiden, telt de grootste wijnproductie (73,38%). Nadien volgt Pescara, het kustcentrum met 14,48%. Teramo in het noorden is goed voor 10,78% en telt o.m. de DOCG Montepulciano d’Abruzzo Colline Termane. Verder bevat deze regio nog de DOC Contraguerra, ontstaan in 1996. Rest nog de amper 1,36% die weggelegd is voor het bergachtige Aquila.
De totale productie appellatiewijnen van de Abruzzen telt 920.300 hl of 6% van het Italiaanse volume.
Pescara en vooral Chieti verhogen vandaag gevoelig hun aanplant. Tafeldruiven worden gerooid en wijndruiven worden aangeplant.
De veel aangeplante Montepulciano ziet zijn ‘terroirkarakteristieken’ verdunnen in een al te generieke appellatie. Een project om de appellatie op te delen in 8 subregio’s, met vermelding van de regio op het etiket, ligt vandaag ter tafel. De IGT-wijnen genieten reeds van deze regelgeving en worden opgedeeld in 9 zones. De IGT-wijnen worden vooral gemaakt van nationale en internationale druivenrassen.

De wijze van aanplant

Pergola, dat is hét codewoord dat het wijnbouwlandschap van de Abruzzen kenmerkt. De druiven hangen door de zomerse bladgroei mooi in de schaduw en worden beschermd tegen de zon. Ze zijn makkelijk te oogsten en niettegenstaande mechanisatie toegestaan is, wordt slechts 3% van alle druiven op die manier geoogst.
De overgrote meerderheid van de druiven gedijen in pergola’s op een hoogte van 1m80. Een geleidingswijze die in het zonnige zuiden goed aangepast lijkt aan de druivenrassen. Zelfs de nieuwe aanplanten worden nog veelal volgens die manier geleid. Uit navraag blijkt dat een druivenstok van tien jaar reeds in staat is om geconcentreerd sap voort te brengen. Een stok van veertig jaar zou zelfs voor een ongelooflijke concentratie zorgen.
Het toegestane rendement bedraagt 140 kwintaal/ha voor een aanplantdichtheid van 5 tot 6.000 stokken per ha. Uit kwalitatief oogpunt is een verlaging van het rendement noodzakelijk. 90 tot 110 K/ha beantwoordt aan een goed gemiddelde, 80K/ha is weggelegd voor de toppers.

Montepulciano d’Abruzzo

Het druivenras Montepulciano d’Abruzzo, DOC sinds 1968, domineert de regio. Goed aangepast aan het terroir zorgt het voor een sterk gekleurde wijn met complexe tannines. Deze bitters zijn agressief tijdens de gisting en blijven ook zo indien het maceratieproces kort is. Evenwel, lange maceratieperiodes zorgen voor zachte tannines en bezorgen de wijn een langere levenscyclus. Het ideale rendement ligt rond de 80 K/ha. Althans dat is de visie van oenoloog Roméo Taraborelli die verantwoordelijk is voor negen domeinen.
Oorsprong van de naam: de meest geloofwaardige hypothese heeft het over het opduiken van het druivenras Prugnolo in de Abruzzen. Het was afkomstig uit Montepulciano in Toscane en zoals gebruikelijk was in die periode kreeg het de naam van zijn geboortedorp. De eerste geschriften die zijn aanwezigheid bevestigen dateren uit de 18e eeuw.

Voor andere artikels van ‘Op reis met IVV’, klik hier

Geef een reactie