Abymes & Apremont

28/08/2017 - Abymes en Apremont zijn de twee belangrijkste geografische aanduidingen (zeg niet ‘crus’, of tenminste nog niet) van de AOC Vin de Savoie.
Ze delen hetzelfde druivenras (jacquère) en dezelfde unieke geologische bijzonderheid. Weet u welke?

We laten u niet langer in het ongewisse, beide zijn het resultaat van een van de laatste geologische natuurfenomenen die zich in Frankrijk voordeden: de ineenstorting van de Mont Granier.

Geologie is een wetenschap op lange termijn, vaak met metingen die over meerdere duizenden en zelfs miljoenen jaren heen gaan. Niet hier, aangezien deze ineenstorting dateert van de nacht van 24 op 25 november 1248, een natuurramp die overigens goed gedocumenteerd is. Deze ineenstorting verzwelgde de stad Saint-André en een vijftiental andere dorpen, met een dodental dat opliep tot meer dan tweeduizend personen. Het puin lag verspreid over ongeveer 25 km2, het equivalent van een kwart van de stad Parijs. Buiten de bijzondere vorm van deze berg, die met een hakbijl lijkt afgehakt, met een klif van 900 meter hoog, zijn de effecten van deze catastrofe nog steeds merkbaar in de omringende gebieden: niveauverschillen, opeenstapeling van diverse grondlagen en de aanwezigheid van rotsen te midden van de wijngaarden.

Wegglijdend landschap

Vele overlevenden van deze catastrofe in 1248 zochten een uitleg in het geloof (sommigen meenden dat het de wraak van God was voor de hebzucht van de Ducs de Savoie). Geologen daarentegen zijn van mening dat het om een louter natuurlijk fenomeen ging, een in twee tijden: eerst was er de afbrokkeling van een enorme steenmassa bovenaan met veel kalk, die op zijn beurt een gigantische aardverschuiving van het ondergelegen terrein met zich meebracht, een bodem van mergel boordevol water. De rotsblokken, stenen en modder die meekwamen met deze aardverschuiving lagen verspreid over 9 kilometer, een laag met een dikte tussen 10 en 40 meter. Hierdoor vinden we vandaag dus twee soorten rotsen in Apremont en Abymes, in diverse proporties. De meest kalkrijke delen (van de steenmassa bovenaan) lijken het verst van de Mont Granier verwijderd te liggen.

Wijnstreek van proletariërs

Deze aardverschuiving verwoestte de hele wijnstreek, aangezien deze regio reeds met wijnstokken stond aangeplant in de tijd van de Allobroges (Keltische stam). De Romeinse verovering zorgde voor een nieuw elan, dankzij de wegen en de uitwisseling van goederen. Ondanks de wisselvalligheden van de geschiedenis duurde dit wijnverhaal voort tot in de middeleeuwen en had men het over de ‘wijnen van Saint-André’.

Maar niet alleen de aardverschuiving tastte het wijnlandschap aan, ook in de geest van vele inwoners bleef deze ramp ronddolen. Decennialang werd er beweerd dat deze plek vervloekt was en werd er bijgevolg niet aangeplant. Het werd een gemeentelijk terrein met heel veel keien en rotsen. Te meer lag het op de grens tussen Frankrijk en de Savoie, en was het in deze tijden van conflicten tussen beide dynastieën niet altijd duidelijk tot wie het land toebehoorde. Met als gevolg dat het weinigen interesseerde. In het begin van de 18e eeuw was er echter wel opnieuw belangstelling om aan wijnbouw te doen, maar opmerkelijk waren het niet de rijke bourgeois of de adel die de aanzet of de opdracht gaven, zoals dat in Frankrijk meestal het geval was, maar waren het de gewone mensen, het werkvolk, de boeren en de ambachtslui van Chambéry. En precies deze proletariërs plantten het druivenras van het volk aan: jacquère. Nadat ze opnieuw moesten afrekenen met twee zware opdoffers (de concurrentie van Franse wijnen nadat de Savoie bij Frankrijk gevoegd werd en de verwoesting door de druifluisplaag) restten er enkel nog de zeer gedreven wijnbouwers. In één eeuw tijd daalde het wijngaardoppervlak van 20.000 naar 2000 hectare, maar Apremont en Abymes hielden stand. Beide vertegenwoordigen vandaag ongeveer 40% van de regionale wijnproductie.

De wijnbouwers van vandaag zijn zich bewust van de waarde van dit bijzonder patrimonium. Ze willen het beschermen en ervoor zorgen dat het zijn vruchten afwerpt en winstgevend wordt. Gedaan met de productie van wijnen die enkel voor de dorstige skiërs op de skipiste dienen of als zure begeleider van de onvermijdelijke kaasfondue. De wijnen van Apremont en Abymes zijn nog nooit zo goed geweest, zoals we ter plaatse konden proeven juni jongstleden. Veelbelovende wijnen die hun bijzonder terroir als geen ander weerspiegelen.

De Granier heeft zijn laatste woord nog niet gezegd!

Afbrokkelingen en kleine aardverschuivingen zijn er altijd al geweest, wanneer we de Mont Granier van dichterbij bekijken. Zo kwamen er op 9 januari 2016 nog zo’n 120.000 m3 rotsen los op meer dan 180 meter hoogte. Andere afbrokkelingen, zij het in mindere mate, vonden nadien nog plaats in april en mei van dat jaar. Gelukkig bleven de inwoners tot nu toe gespaard.

 

Min of meer steil, min of meer kalkachtig

De wijnstreek van Apremont telt ongeveer 350 hectare (in de gemeenten Apremont, Saint-Baldoph en Les Marches) en is goed voor een productie van zo’n 25.000 hectoliter. De regio telt een vijftiental wijnbouwers. De wijnstreek is vrij divers, met hele steile flanken of bijna niet. De bodems zijn relatief diep, een mix van klei, mergel en kalk.

De wijnstreek van Abymes, die in het zuiden grenst aan die van Apremont, telt iets meer dan 260 hectare, met een productie van ongeveer 20.000 hectoliter. Deze regio dankt zijn naam aan de diverse gaten die door de afbrokkeling ontstonden, gaten die vandaag vaak meertjes zijn.

Onder de kalkachtige rotsen treffen we een bodem van oude morenen (gletsjers) en mergel, tot aan de grens met Les Marches en Myans. De huidige wijnstreek bevindt zich eerder op kalkachtige hellingen, die weliswaar niet heel steil zijn (uitlopers van de oude gletsjer). Ze zijn gericht naar het oosten en zuidoosten en genieten dus van veel zonlicht.

Een gevolg van deze bodemverschillen tussen de twee herkomstbenamingen, is dat de wijnen van Abymes in het algemeen meer minerale indrukken bezitten, droger zijn en wat scherper. De wijnen van Apremont zijn wat soepeler en meer fruitig. Maar er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen, zoals hieronder wordt aangetoond. Bovendien zijn er meerdere producenten die in beide regio’s wijnen produceren en neemt in sommige gevallen de signatuur van de wijnmaker de bovenhand.

Niet zo snel!

Nog een laatste punt : er is geen enkele wettelijke of contractuele verplichting die zegt dat de wijnliefhebber deze wijnen moet drinken in het jaar waarin ze gemaakt werden (wat nochtans heel vaak het geval is), noch dat de restauranthouder of de wijnhandelaar het nieuwe wijnjaar moet opeisen vanaf de maand februari. Jacquère veroudert vrij goed. Met de tijd worden de wijnen ronder, zachter ook, zonder dat ze aan dynamiek verliezen!

Onze selectie

Tien wijnen om de Mont Granier te bestormen. Of meer prozaïscher, de gastronomie van de Savoie, die echter veel verder kan gaan. Zo harmoniëren de wijnen van Apremont en Abymes lang niet slecht met heel verrassende combinaties, vooral met kruidige gerechten uit diverse Azatische keukens of met accenten ervan.

Dupraz Apremont Cuvée Le Moulin 2015

Mango, mirabel en kweepeer, een vrij explosieve geur waarmee wordt aangetoond dat de tijd geen afbreuk deed aan het expressieve karakter van jacquère. Ook de smaak won ongetwijfeld aan deze korte wachttijd. Maar het moet gezegd dat 2015 een zonnig wijnjaar was. De smaak is tegelijk vet en breed. We moeten denken aan een pinot gris. Mooi bittertje in de finale. http://domainedupraz.com

Nathalie & J.F. Maréchal Apremont 2016

Toetsen van citrusfruit en pioenrozen. De smaak is vrij scherp, typisch jacquère. In de finale herkennen we hooi met een mooi puntje bitter en minerale accenten. Nog goed van dezelfde producent is de Cuvée des Dames Apremont 2016, pittig en citroenachtig. www.marechal-apremont.com

Domaine Rat-Patron Apremont Les Pierres Hachées 2016

Deze mooie en levendige wijn met accenten van citroen doet denken aan een grote riesling. Wat een finesse in de smaak! Een wijn die eindigt in schoonheid met een florale finale die aan meidoorn doet denken, aangevuld met een klein bittertje. rat-patron.freres@orange.fr

Cellier du Palais Apremont 2016

Knap evenwicht tussen fruitig en floraal (meloen, meidoorn) met fraaie zuren. Van dezelfde producent is ook de Cuvée Vieilles Vignes 2016 heel goed, voller en mineraler maar eveneens mooi fruitig. www.lecellierdupalais.com

Domaine du Château de la Violette Les Abymes 2016

Floraal en fruitig tegelijk, met mooie maar fijne zuren en een finale die aan vuursteen doet denken. Opeens moest ik aan muscadet denken. Maar zijn jacquère en melon geen verre verwanten van elkaar? Beide hebben dezelfde ouder: gouais. Wat jacquère betreft is de andere ouder niet gekend. http://domaine-de-la-violette.com/

Marc Portaz Les Abymes Tête de Cuvée 2016

Fruitig, levendig en mineraal, een wijn die zowel vlot als strak is. De smaak doet aan vuursteen denken en eindigt met een hint van rozemarijn. domainemarcportaz@wanadoo.fr
www.corawine.be

Le Vigneron Savoyard (ex Cave de Chautagne) Les Abymes Cuvée Exception 2016

De geur doet aan engelwortel denken, rabarber en enkele specerijen. De smaak is eerder soepel en fruitig. www.cave-de-chautagne.com

Domaine des Anges Les Abymes Cuvée du Diable 2016

Een heel aantrekkelijke duivel (diable) is het, met zijn mand boordevol fruit (ananas, perzik, citroen) en goed versmolten zuren. Misschien komt dit omdat hij door engelen (anges) gemaakt werd? Hoe dan ook smaakt hij naar meer! www.domainedesanges.fr

Pascal et Benjamin Ravier Les Abymes 2016

De geur is gerookt, maar de smaak is erg pittig: heerlijk fruit met wit vruchtvlees en met een ietwat zilte toets in de finale. http://domaineravier.com

Domaine Labbé Les Abymes 2016

Scherp, een wijn van Abymes ? Zeker niet altijd, maar deze wel. Achter de geur van verse ananas, heel puur, zit een zeer pittige smaak, heel rechtlijnig en heel lang, met in de finale hints van over elkaar gewreven vuursteen. Een en al punch, onwaarschijnlijk fris! domainelabbe@free.fr

Enkele suggesties voor trefzekere combinaties tussen wijn en gerecht

Apremont : zoet- of zoutwatervissen (féra of houting uit het Meer van Genève, rode mul, zeeduivel), Abondance, Comté, Tomme des Bauges, ham van de Savoie, worst met witte wijn, zonder het aperitief te vergeten.
Abymes : aperitief, zeevruchten, mousses, charcuterie, kaasfondue, raclette (de zuren van de wijn maken het vette van dit gerecht beter verteerbaar).

Hervé Lalau

Voor andere artikels van ‘Op reis met IVV’, klik hier

 

Geef een reactie