Aligoté, niet datgene wat je denkt!

Aligoté, een van de meest bekende druivenrassen van Bourgogne, waar lange tijd op werd neergekeken, is aan een opmars bezig. Toch bij wijnliefhebbers die ‘mee’ zijn, en overigens blij zijn met deze renaissance. Een renaissance die er kwam dankzij de kwaliteit die we tegenwoordig proeven. Vandaag doet aligoté het zowel goed als aperitief (zonder cassis!) als bij tal van gerechten, vaak omwille van zijn florale aroma’s.

Nee, chardonnay is niet het enige witte druivenras in Bourgogne! Hij heeft een broer, aligoté, die veel meer is dan zijn reputatie van onbenullig wit wijntje om kir mee te maken. Onze proeverij is daar het beste bewijs van.

Familiegeschiedenis

Er was eens een familie van druivenrassen, de pinots, waarvan één lid, chardonnay, alle aandacht trok. Ten nadele van zijn 15 broers die allemaal dezelfde ouders hebben (gouais en pinot noir), waaronder muscadet (of melon), tressalier, romorantin, gamay en … aligoté.
Bourgogne is misschien niet zijn geboortestreek, want hij beantwoordt ook aan de naam blanc de troyes of troyen, uit de streek van Troyes dus. In de 19e eeuw wordt zijn aanwezigheid ook vermeld in Les Riceys, ‘sur les replats des côtes’. Maar we komen hem ook in Lorraine tegen, in Bar-le-Duc, onder de naam vert blanc.
De oorsprong van zijn naam is nog veel minder zeker. In het Oudfrans betekent aligoté ‘opgelapt, slecht gekleed’. Heel vaag wordt hij ook gelinkt aan de aligot aveyronnais (gerecht van aardappelpuree met verse tomme-kaas uit de streek van Aveyron) en aan de haricot de mouton (een ragout van schaap met knolrapen en uien). Haligoter betekent in het Oudfrans ‘in stukken snijden’.  
Zijn aanplantingsgebied reikt sinds lange tijd tot ver buiten de grenzen van het voormalige Hertogdom Bourgondië. Ongetwijfeld omwille van zijn goede weerstand tegen de koude vinden we hem in tal van Oost-Europese landen terug, met name in Bulgarije en Roemenië (waar schuimwijnen van gemaakt worden), maar ook in het Franse kanton van Le Diois (het is hét druivenras van Châtillon-en-Diois), in Californië, Australië, Canada en Chili.

Van de ongeveer 20.000 hectare die wereldwijd staan aangegeven, staat slechts 1600 hectare in Frankrijk aangeplant. In Bourgogne vertegenwoordigt aligoté 6% van de totale aanplant.

Onderschat

Zijn rol van ‘tweede viool’ dateert niet van gisteren. Victor Rendu die het in zijn ampelografische geschriften uit 1850 heeft over giboudot blanc, alligotay of troyen, al naargelang de regio, schrijft dat het een ‘grof druivenras’ is, ‘zeer productief’ en voor ‘platte wijnen’ zorgt.
Hoe dan ook werd het na de phylloxera opnieuw aangeplant. En zelfs een klein gebied specialiseerde zich in het verbouwen ervan: Bouzeron, AOC sinds 1997. Deze wijnstreek helemaal ten noorden van Saône-et-Loire, tussen Rully en Chagny, bezit kalkbodems uit het Bathonien, zoals in Comblanchien, of het Oxfordien, zoals in Chablis. Dit wijst erop dat aligoté het zowat ongeveer overal naar zijn zin heeft, toch wanneer chardonnay er geen heer en meester is.
De wijnen die bij ons op de proeftafel stonden, kwamen uit diverse streken van Bourgogne, niet alleen uit Bouzeron. In tegenstelling tot wat meneer Rendu destijds zei, vonden wij ze allesbehalve ‘plat’. Stuk voor stuk bezaten ze een mooie en friszure vlezigheid; en de beste onder hen met zeer veel materie daarrond. De inwoners van Bourgogne hebben trouwens een mooie term om de aligoté te omschrijven: ze hebben het over een ‘puntige rondeur’.

Nog prettig is dat aligoté in het algemeen helemaal niet duur is. Maar over naar de praktijk, het proeven. In ons proefpanel zaten Johan Degroef, Hervé Lalau, Marc Vanhellemont en Nathalie Verbogen.

Onze selectie

Bourgogne Aligoté 2017- Château de Buxy – Laurent Cognard

Deze wijn is scherp als een keukenmes, gerookt als tegen elkaar gewreven vuurstenen, maar ook vet met toetsen van kweepeer en honing. Dit is ongetwijfeld het juiste moment om hem te ontkurken, want na iets meer dan een jaar op fles zijn de zuren mooi geïntegreerd. En daarbovenop bezit hij ook een ziltig puntje in de finale. Maar we zouden bijna zijn geur overslaan die, zonder overweldigend te zijn, doet denken aan een mand vol citroenen en mooie florale accenten (meidoorn, oranjebloesem, acacia). Gezien zijn knappe structuur kunnen we hem niet alleen bij zeevruchten serveren, maar ook bij geitenkazen en gevogelte.

Domaine Laurent Cognard telt ongeveer 9 hectare wijngaarden en de kelder bevindt zich in Buxy. Buiten Mercurey, Montagny en Crémant de Bourgogne, worden er nog andere Bourgognes gemaakt, waaronder deze Aligoté, afkomstig van wijnstokken die aangeplant staan in Bissey, ten noorden van Buxy op een kleine enclave met een granietrijke bodem die klaarblijkelijk een succes is voor de aligoté, net zoals een kalkbodem dat is.
laurent@domainecognard.fr
www.wildvanwijn.be/

Bourgogne Aligoté 2018 – Domaine Maldant Pauvelot

Geel met groene schijn en een geur die wat aan vanille doet denken, met daarin hints van hazelnoot en een gerookt accent dat de vuursteen omwikkelt. Friszuur van smaak, heel verfrissend, met aroma’s van gedroogd fruit en varens die versterkt worden door het bittere van zoethout. Een mooi vetje zorgt voor een prettig mondgevoel. In de lengte herkennen we muntblaadjes bestrooid met specerijen.
Snelle en zachte persing van rijpe druiven, beschermd van de lucht, omdat aligoté zeer gevoelig is voor oxidatie. Net voor de alcoholgisting wordt de most gefilterd. Opvoeding van 10 maanden sur lies in inox tanks.
www.domaine-maldant.com
www.drinksco.be  – www.time2wine.be

Buissonnier 2018 – Bourgogne Aligoté – Vignerons de Buxy

Goudgeel met groen en geurend naar eglantier die op een kalkbodem lijkt te groeien en voor een licht geroosterde toets zorgt van noten, waaronder hazelnoten en pistaches. De smaak is rijk maar ook verfrissend door het bittere van gentiaan en de zeste van mandarijn. De volle smaak ontwikkelt zich verder op een minerale basis met een licht reliëf, aangevuld met een puntje CO2.
De aligoté voor deze wijn staat aangeplant op kalkpuin met een onderlaag van klei. De vinificatie en de opvoeding vinden plaats in inox tanks.
www.vigneronsdebuxy.fr
www.sobelvin.be –  www.drinksonline.be

Bourgogne Aligoté – Millebuis 2018 – Vignerons de Buxy

Helder goudgeel met groen, waarvan de zonnige geur met accenten van wit en geel fruit, flink gekruid met peper en nootmuskaat, onmiddellijk zin geeft om te proeven. De smaak voldoet aan onze verwachtingen, breed met indrukken van gekonfijte citrus, mandarijn en zacht bittere sukadeschil. Erg prettig. Vervolgens krijgen we impressies van oude rozen, zeer elegant, die op een minerale basis lijken te bloeien en de structuur van deze wijn versterken.
De aligoté, perfect rijp geoogst, komt van verschillende percelen met bodems van zand en leem. Zachte pneumatische persing en zeer goed afgewogen débourbage om de intensiteit van de aroma’s te versterken. Alcoholische en malolactische gisting in inox tanks.
www.millebuis.fr

Bourgogne Aligoté 2018 – Vignerons de Mancey

Goudgele kleur en een zonnige geur met de frisheid van limoen en het sappige van mirabellen. In de friszure smaak zitten accenten van amandelen en walnoten die de zoete appel en de licht gekonfijte citrusvruchten een bittertje geven. De smaak wordt breder door het sappige en zilte met een indruk van cacao, een geroosterde toets die in de finale verder uitrolt.
De druiven worden met zorg naar de pers gebracht en zacht geperst om een helder sap te bekomen. De gisting vindt plaats in inox tanks aan een gecontroleerde temperatuur van ongeveer 18 °C. De wijn wordt gebotteld tussen januari en maart, al naargelang het wijnjaar.
www.lesvigneronsdemancey.fr
www.divinewines.be

Bourgogne Aligoté – La Cuvée des Saints de Glace 2016- Edmond Cornu & fils

Wit met groen, ruikend naar rauwe champignons, dode bladeren, varens en gedroogd fruit. De friszure smaak is aangenaam krokant en verfrist ons met een fijn bitter dat aan salie en lavendel doet denken. Zijn minerale basis herinnert aan vochtige kalk, flink gepeperd. In de friszure lengte proeven we geel fruit met een exotisch accent van mango en muskaat.
De aligoté, die aangeplant staat op bruine aarde met een onderlaag van kiezel, wordt manueel geoogst. Na een zachte persing vergist het sap in inox tanks. Na de malolactische gisting krijgt hij een opvoeding sur lies in inox tanks, tot wanneer hij gebotteld wordt.
domaine.cornuetfils@orange.fr
www.dewitwines.be

Hervé Lalau et Marc Vanhellemont

Dossiers IVV, klik hier

Geef een reactie