Aÿ en Mareuil-sur-Aÿ: Pinot noir-tweelingen

02/11/2020 - Enkele jaren terug bevestigden wetenschappers dat water een geheugen had. Op grond van dit axioma, kan men zich afvragen wat het water van de Marne, aan de oevers van de Aÿ en Mareuil, zou kunnen vertellen. Het zou zijn hun herinneringen kunnen delen met het water van het evenwijdige kanaal, daar waar de Clos des Goisses, de onbetwiste star van de regio, zich fraai in weerspiegelt en waar sommigen, met wat inbeelding, de vorm van een fles champagne in kunnen zien.

In onze ontdekkingstocht doorheen de Champagne, nodig ik U graag uit voor een picknick in de vallei van de Marne, halfweg tussen de Montagne de Reims en de Côte de Blancs. Op de twee oevers, ten westen van Epernay, is de pinot meunier heer en meester. Vanaf Cumières, Hauvilleirs en Dizy echter neemt de Pinot noir opnieuw zijn plaats in en triomfeert er in volle glorie op de hellingen van Aÿ en Mareuil. Aÿ is als cru aan 100% geklasseerd en doet mee met de allergrootsten: les Grands Crus. Mareuil strandde samen met Tauxières, op de ellendige plaats van de eeuwige tweede, nl. 99% op de waardeschaal van de crus.

Wat geschiedenis.

Aÿ is een bloeiend oord van 4500 inwoners met een reputatie die teruggaat tot in 15de en 16de eeuw. In die tijd waren de “Vins de Aÿ” synoniem voor “Vin de Champagne” en zij wedijverden toen met de Bourgogne-wijnen op de Parijse markten. Zelfs Hendrik IV, die zich de titel “Sire d’Aÿ” toeeigende, was verlekkerd op deze wijnen. De inwoners van Aÿ eren die koninklijke interesse nog steeds met een tweejaarlijks feest. Bezienswaardig zijn de kerk Saint-Brice (15de), de “Henry IV” pers (19de) en het champagnemuseum. Mareuil is wat bescheidener inzake bezienswaardigheden, maar van op Le Gruguet heeft men een prachtig uitzicht op de vallei.

Kronkelend door het wijnland.

Bij het verlaten van Dizy en op weg naar Tours-sur-Marne, treft men een heuvelachtig landschap aan dat door een lint van bossen afgezoomd wordt. Naar het oosten zwakt het reliëf af en wordt het vlakker ter hoogte van Avenay. De wijngaard van Aÿ ligt rondom drie bulten, waarvan de middelste de grootste is, en vloeit over in de wijngaard van Mareuil. Deze stijgt vanuit een wat diepere kom, met regelmaat, op hellingen die uitmonden in Mutigny, een cru die 93% geklasseerd is. Een deel loopt verder naar het ZO tot aan de Clos des Goisses, aan de rand van de weg tot tegen het kanaal.

Toen ik er  een dag rondwandelde, heb ik heel wat opgestoken. Een eenvoudige visuele observatie toonde mij de verschillende schakeringen die van wit naar donker gaan, over oker en bruin. Als ik de geologische kaart mag geloven, vormen 16 verschillende types de bodem en ondergrond die in de Boven-Krijt-periode gevormd werden. Men onderscheidt op hoger gelegen delen bruingetinte bodems van klei. Lager bodems van, met puin bedekte, bruine kalk en in het midden bijna zuivere bruine kalk. Kortom, het zijn overal diepdoorlaatbare gronden. Als men hier de meer klassieke fenomenen van wind en koude op de toppen en de vochtigheid van de valleitjes bijneemt, moet men aanvaarden dat geen enkel perceel gelijk is voor de wetten van de natuur. Het is dan ook normaal dat men vooral in het midden van de helling, daar waar het krijt optimaal rendeert, de beste omstandigheden kent.

De wijngaard van Aÿ telt nog meer hellingen en ook meer zichtbaar krijt. Zij zijn ook hoger gelegen, vergeleken met Mareuil, waar de wijngaard net onder Mutigny op de heuvel tot in het dorp reikt.

De plaatsnaam “Les Clefs” vormt aan de voet van de omvangrijke Les Goisses-heuvel, een landbouwenclave zonder wijnbouw.

Dit gegeven kan een probleem vormen bij de theoretische klassering, die geen rekening houdt met de plaatselijke nuanceringen. Men moet weten dat het kleine verschil van de twee crus verdwijnt indien men de beste Mareuil met een minder grote Aÿ zou vergelijken.

De gehele wijngaard is naar het zuiden georiënteerd, her en der afgewisseld met zuidwestelijke en zuidoostelijke glooiingen.

De wijnstokken worden volgens de “Chablis”- en , vooral de pinot noir, “cordon de royat”- methodes gesnoeid. De eerste is geschikter voor chardonnay. De entdrager 41B voelt zich opperbest thuis in de kalkbodem en is veruit de meest gebruikte, terwijl de 3309 meer in diepdoorlaatbare bodems aangewend wordt.

“Aÿ le renom, Mareuil le bon”

Zoveel als: “Aÿ heeft de faam, Mareuil is bekwaam”. Dit verduidelijkt de sympathieke tweestrijd en aan beide zijden zijn er voorstaanders. De Champenois, van nature een groot unionist, voelt maar weinig voor individuele crus, iets waarin de Bourgondiër dan weer uitblinkt. Wat echter niet wil zeggen dat hij zijn terroir niet zou kennen, integendeel! Hij geeft eerder de indruk dit voor zichzelf te houden en niet te willen toegeven aan veralgemeningen, wanneer hij zich bedreigd voelt. Zo zijn er de RM’s die – in Aÿ, Mareuil of andere crus –  de individualiteit sinds jaren behartigen en toch het collectief als doel blijven nastreven. Trouwens, meerdere RM’s assembleren verschillende crus in hun BSA. Vraag in deze context: hoe verbouwt en verwerkt ons duo de pinot noir? Iedereen heeft er zo zijn idee over. Is Aÿ de beste of zijn zij strikt evenwaardig? Hier is de vinositeit de leidraad bij het differentiëren en dat is verschillend van een Ambonnay of een Bouzy, die fruitiger en soepeler zijn. Een Aÿ, met meer structuur en dat elegante rasechte, veroudert dan weer beter tegenover de finesserijkere Mareuil.

Over mannen en over wijn.

Er zijn in Mareuil een tiental wijnboeren-eigenaars actief, terwijl zij in Aÿ met goed vijftig zijn en dat is zonder de twee coöperaties gerekend. Ook de wijnhandel is duidelijk present in de wijndorpen. Hun aanwezigheid wordt trouwens overal goed door begrenzingpaaltjes benadrukt. U kent onze voorkeur voor de RM’s, maar toch moeten we toegeven dat de bekendheid vooral aan de hier gevestigde wijnhuizen te danken is. In Aÿ is trouwens een zeer dynamisch trio actief: Bollinger, Gosset en Deutz; in Mareuil zijn dat Philipponnat en Billecard-Salmon. Het zijn wijnhuizen van een middelmatige grootte die een constante wijnkwaliteit kunnen verzekeren, die even grote emoties kan losweken als eender welke andere nobele druivennectar.

Voor andere artikels van ‘Op reis met IVV’, klik hier

Geef een reactie