Bon vin me fait chanter ….

18/11/2015 - De geschiedenis van wijn via liedjes.
De Franse wijngeschiedenis wordt met dit werk door een andere bril bekeken, een boek dat leerrijk is, ontspannend, amusant en verrassend.

Tal van historici haalden reeds de wijngeschiedenis van Frankrijk aan. Een rijke geschiedenis die meer dan tweeduizend jaar geleden startte en waardoor Frankrijk een grote speler werd op gebied van kwaliteitswijnen.
Werken van historici steunen op minutieus onderzoek in tal van archieven en documenten. Roger Dion, Marcel Lachiver, Gilbert Garrier, Hugh Johnson, Jean-Pierre Brun, André Tchernia, Jean-Robert Pitte … ze zijn met velen die zich reeds over deze kwestie bogen en ondertussen uitstekende referentiewerken publiceerden.
Maar zoals iedereen weet heeft elke officiële kant ook een ‘officieuze’, meer anekdotisch en subjectief. Het is deze weg die met dit boek werd ingeslagen en die een andere wijngeschiedenis vertelt. Als rode draad werd het lied gekozen, waardoor met dit werk een bijzonder avontuur wordt aangegaan met verrassende wendingen.Bon_vin_couv
Liedjes en wijn gingen altijd al samen: tijdens de oogst en het werk in de kelder wordt er dan ook vaak gezongen, waarnaast wijn ook doet liedjes ontstaan en het de inspiratie stimuleert. Wijn en liedjes zijn bijna natuurlijk met elkaar verbonden, zowel op grote als kleine evenementen: familiereünies, verjaardagen, feestelijke gebeurtenissen, maar ook overlijdens en liefdesverdriet … Er wordt gedronken en gezongen om zijn enthousiasme of woede te uiten, uit amusement of provocatie, als bevestiging of afwijzing, om een overwinning te vieren of een nederlaag te verwerken.
Gezellige plaatsen waar destijds gedronken werd (Parijse café’s, herbergen, cabarets, brasserieën …) zorgden ervoor dat chansonniers er samenkwamen en liedjes zongen.
Door de eeuwen heen maakten wijnbouwers gebruik van liedjes om de moeilijkheid van hun beroep aan te halen, wijn werd bewierookt om zijn therapeutische eigenschappen ofwel beschuldigd van al het slechte in de maatschappij.
Van de allereerste liederen in het Latijn over repetitieve refreinen tijdens het Tweede Franse Keizerrijk tot vrolijke coupletten in café’s, de geschiedenis van wijn krijgt zo een andere invulling en plaatst de dagelijkse beslommeringen in het daglicht.
Het is echt verbluffend om vast te stellen hoe wijn en liederen in Frankrijk met elkaar verbonden zijn: breed, gevarieerd en vaak van een enorme kwaliteit. Vaak worden deze liederen herleid tot ‘dronkemansliederen’, hoe jammer!
Hoe kunnen we niet gevoelig zijn voor de wanhoop van de wijnbouwers toen de phylloxera uitbrak? Hoe kunnen we niet verontwaardigd zijn over de foute informatie omtrent de origine van wijn die door sommige chansonniers wordt bezongen? En is het niet opmerkelijk te constateren hoe wijn in sommige tijden en een zeer patriottistisch karakter had? Voorbeelden zat … Een lied is vooral een geschiedenis die in muzikale verzen gegoten wordt en gevoelens en emoties oproept. Een lied brengt ook nieuwsfeiten over, gekoppeld aan zijn tijdgeest. Al naargelang de auteur anoniem is of bekend, afkomstig van het gewone volk of uit hogere kringen, een lied brengt ons meedere en vaak totaal verschillende boodschappen.
Volgens historicus Philippe Darriulat, die sociale en politieke liederen bestudeerde uit de 19e eeuw, is het de beste getuige van wat er omging in de sociale klasse die niet deelnam aan de culturele verspreiding of de politiek van die tijd. Door het lied kent men de mening die het ‘gewone’ volk had op bepaalde gebeurtenissen. Het is een minder erudiete geschiedenis maar wel een meer authentieke.
Het lied ook de beste manier om heel snel bepaalde berichten te verspreiden aan een bevolking die niet kon lezen of schrijven. De vaak andere interpretatie van een lied zorgde ervoor dat autoriteiten de effecten ervan niet konden controleren. Het volstond om enkele woorden te veranderen om er een heel andere draai aan te geven. Door deze liederen konden bepaalde gebeurtenissen op de voet worden gevolgd, zoals de opstanden van 1907 in Zuid-Frankrijk, dag na dag, als een soort krant.
Sylvie Reboul mag dan geen historica zijn, toch is dit een heel compleet werk, eerlijk en persoonlijk, essentieel door tal van liedjes te bundelen, vaak zeer oude, of in archieven te grasduinen van de Franse nationale bibliotheek en elders.
Voor zover dat mogelijk was behield men de oude formuleringen, met hun fouten in het Frans en hun twijfelachtige spelling om het authentieke karakter ervan te waarborgen. Er werden enkel kleine stukjes weerhouden om het werk niet al te zwaar te maken, maar de bron van elk lied werd zorgvuldig opgetekend waardoor het volledige lied kan teruggevonden worden, soms vergezeld van de partituur.
Dit boek heeft veel te danken aan historicus Claude Duneton, auteur van het monumentale Histoire de la chanson française, met ontzettend veel onuitgegeven informatie. Het heeft ook veel te danken aan zij die honderden liedjes compileerden, aan Martin Pénet in het bijzonder en aan de twee delen van Mémoire de la chanson (zie bibliografie).
Het is een boek voor zij die door een andere bril op de Franse wijngeschiedenis willen kijken: leerrijk, amusant, verrassend en misschien wel ontroerend.
Het is een werk dat geschikt is voor de liefhebbers van een goed glas wijn, voor nieuwsgierige lezers, voor liefhebbers van geschiedenis maar ook voor muzikanten, zangers en componisten.

De auteur

Sylvie Reboul is landbouwingenieur en oenologe van opleiding en daarnaast ook een professionele journaliste. Wijn en wijnbouw is haar beroep en haar passie.
Ze woont reeds twintig jaar te midden van de Rhônevallei en bezit een opmerkelijke wijnkennis.
Ze werkte reeds mee aan meerdere werken die door Féret zijn uitgegeven, zoals in 2005 aan Les Vins de la Vallée du Rhône en in 2008 aan Le Vin et la Musique.
Wijn en muziek is voor haar zeer bijzonder, in haar leven en in haar familie, met een echtgenoot die oenoloog is en gitaar speelt en haar beide dochters die piano spelen.
Bij haar thuis vinden we in elke kamer wel een instrument en de gesprekken gaan vaak richting muziek. Wanneer we daar haar liefde voor geschiedenis aan toevoegen is het niet verwonderlijk dat dit boek rond wijn en liederen een werk is dat gewoon moest geschreven worden.
www.feret.com

Voor meer “Leestips”, klik hier

SVL2015_InVinoVeritas_960x180_NL

 

Geef een reactie