Challex, Frankrijks meest Zwitserse wijnstreek

07/04/2017 - Om de uitzonderingen die de regel bevestigen beter te begrijpen, vertellen wijnstreken ‘in de marge’ vaak een interessant verhaal. Neem nu bijvoorbeeld Challex in de Ain.

Vlak bij Zwitserland is dit het enige Franse wijngebied wat nog rest van het voormalige Pays de Gex, een wijnstreek waarvan in 1815 het grootste deel bij het kanton van Genève werd gevoegd. Het belangrijkste druivenras van Challex is chasselas, hét druivenras ook van de streek rondom het Meer van Genève en hier de meest aangeplante variëteit, gevolgd door pinot noir, gamaret en gamay.

Vrije zone

De wijnstreek van Challex is een 50-tal hectare groot, maar het grootste deel van de druiven worden gevinifieerd in het kanton van Genève. En volgens internationale wetten, wanneer druiven die in Challex werden geoogst maar in de streek van Genève worden gevinifieerd, zijn de wijnen automatisch Zwitsers en kunnen ze aanspraak maken op de AOC Genève. Challex maakt deel uit van een ‘vrije zone’, een gebied met een speciale douanewetgeving na het vastleggen van de landgrens. De zaken die er geproduceerd worden kunnen richting Zwitserland gaan zonder douaneheffingen.
Lange tijd trouwens gingen landbouwers van Challex richting Genève, naar de Place du Molard, om er werk te zoeken. Ze werden Molardiers genoemd.

Deze bijzondere omstandigheden (die doen denken aan gelijkaardige voorbeelden aan de Frans-Luxemburgse grens of de Italiaans-Sloveense), en die destijds een redmiddel waren voor de Zwitserse wijnbouwers, bestaan vandaag niet meer. Zo werd er op 5 april 2011 in een besluit van het Zwitsers federaal gerechtshof vastgelegd dat het gebied van de herkomstbenaming Genève eveneens Franse wijngaarden bevat die in het verlengde liggen van het wijngebied van Genève. Meer bepaald zijn dat alle Franse gemeenten van Challex en Ferney-Voltaire (Ain), alsook sommige delen van de Franse gemeenten Ornex (Ain), Chens-sur-Léman, Veigy-Foncenex, Saint-Julien-en-Genevois en Viry (Haute-Savoie).
In deze regio aan beide landgrenzen wordt er duidelijk aan wijnbouw gedaan, met een aaneenschakeling van wijngaarden. Tussen Challex en Dardagny bijvoorbeeld snijdt de grenslijn sommige percelen in twee.
Maar omdat Zwitsers van precisie houden wordt er in de wetgeving gestipuleerd dat de controle van vinificaties in Zwitserland onder de bevoegdheden vallen van autoriteiten van de bondsstaat Zwitserland en het kanton Genève. De fysieke controles die op Frans gebied worden uitgevoerd, worden verricht door een organisme dat door de Franse autoriteiten wordt erkend maar gemandateerd is onder Zwitsers voogdijschap.
In totaal gaat het om 140 hectare in de departementen Ain en Savoie.

Renaissance

Niettemin vinifiëren enkele wijnbouwers van Challex hun wijnen ter plaatse. In 1982, na een overvloedige oogst, zorgden de moeilijkheden van de (Zwitserse) coöperatie van Satigny ervoor dat wijnbouwers eigen wijnkelders gingen bouwen en zelf hun wijnen gingen commercialiseren.
Dit is onder meer het geval bij Frédéric Péricard van Domaine de Mucelle.
Sedert enige tijd kan hij gebruik maken van de vermelding IGP Coteaux de l’Ain.
Op amper 8 hectare, biologisch verbouwd, produceert hij maar liefst 12 cuvées op basis van het breed palet druivenrassen waarmee hij werkt (aan de 5 eerder geciteerde moet nog altesse toegevoegd worden), gekoppeld aan de traditionele methodes die hij hanteert.
Dezelfde diversiteit vinden we aan de andere kant van de landgrens, in Dardagny. Daar produceert Domaine des Faunes niet minder dan 9 witte wijnen, 6 rode, 2 roséwijnen en 2 schuimwijnen, alle binnen de AOC Genève.
Het zou leuk zijn beide wijnen op basis van chasselas van deze twee domeinen te kunnen vergelijken. Gezien de nabijheid van de wijngaarden is het ongetwijfeld de signatuur van de wijnbouwer die hier het verschil maakt.

« Zij, dat zijn zij. En wij, dat zijn wij … »

Maar terug over naar Challex. Het is lang niet evident voor deze meest Zwitserse wijnstreek van Frankrijk om een imago op te bouwen. Niemand heeft het er ooit over. Zwitserse wijnen (zelfs met druiven die op Franse bodem werden geoogst) worden vrijwel niet in Frankrijk verdeeld. Ook de naam Challex vinden we nergens terug.
Twee eeuwen geleden werd dit wijngebied met één pennenstreek in twee verdeeld. Nochtans schijnt de zon even hard op alle wijnstokken van het oude Pays de Gex, aan Franse en Zwitserse kant, maar toch is het sindsdien: ‘Zij, dat zijn zij. En wij, dat zijn wij’.

En dan zeggen dat wijn iets is om te delen …

Domaine de Mucelle www.domainedemucelle.fr
Domaine des Faunes www.les-faunes.ch/fr

Hervé Lalau

Voor meer “Sappige Verhalen”, klik hier

Geef een reactie