COLLIO FRIULI: enkele Oost-Italiaanse schoonheden

Mentre il vino … pu paragonarsi soltanto ad un essere umano e vivente, immisurabile, inanalizzabile se non entro certi limiti, variabile per un'infinit di motivi, effimero, ineffabile, misterioso.
Terwijl wijn … alleen kan worden vergeleken met een menselijk en levend wezen, onuitsprekelijk, onanaliseerbaar zo niet binnen bepaalde grenzen, variabel om een oneindig aantal redenen, kortstondig, onuitsprekelijk, mysterieus.
Mario Soldati, Vino al Vino

Mond aan mond reclame. Het was immers Francesca Bardelli Nonino die me deze referenties toe vertrouwde. Mond aan mond reclame dus en nomen est omen: Drie domeinen waar de passie generationeel wordt doorgegeven wordt aan een jongere generatie. Wijnbouw verkiest zo’n gedeelde dynamiek want het vraagt nog wat anders en heel wat meer dan een louter economische logica van aandeelhouders.

Friuli , gekenmerkt door haar zeer gevarieerde etnische, culturele en politieke invloeden, incarneert en cultiveert themas als identiteit en diversiteit; ook in haar wijncultuur. Autochtone druiven die omdat ze qua cultivering moeilijk, weinig rendabel en niet in de mode waren en dreigden te verdwijnen, worden nu gekoesterd. In deze regio weet men (bio)diversiteit te waarderen, ook al vraagt dat heel wat inspanning .

De wijngaarden hebben een ondergrond van mergel, zandsteen en flysch ( ponca in het Friuliaans) afgezet tijdens het Eoceen, toen de regio een ondiepe zee was aan de voet van de Oostelijke Alpen. De druivelaars staan tot op 350 meter hoogte op hellingen die door de Karnische en de Juliaanse Alpen beschut worden tegen ongure noordelijke winden en genieten van een zachte bries uit de Adriatische Zee.

Voor echte wijnliefhebbers die graag op ontdekking gaan en aangenaam verrast willen worden is dit een paradijs. Ons degustatiepanel: Marc Vanhellemont, Herve Lalau, Daniel Marcil en ondergetekende was even in de 7de hemel.

Marco Felluga en Russiz Superiore

Marco Felluga, afkomstig uit Istrië en familie van Livia Felluga, stichtte in 1956 zijn gelijknamige domein en speelde een pioniersrol in de Italiaanse wijnwereld – zoekend naar vernieuwing met respect voor de traditie. Vandaag staan zijn zoon Roberto en diens dochter Ilaria – de 6de generatie – aan het hoofd van twee domeinen: het 120ha tellende Marco Felluga in Gradvica d’Isonzo en het 100ha omvattende Russiz Superiore in Capriva del Friuli. “The lion and the eagle of Collio”.

Friulano 2019, Collio DOC, Russiz Superiore

Licht strogele kleur. Een subtiele neus van meidoorn, kamille bloempjes en amandelbloesem
In de mond wikkelt hetzelfde fris gespannen fruit zich, licht afgerond gracieus rond een minerale as. In de afdronk zorgt een snuifje peper voor een tintelende sappige finale.

Pinot Bianco Riserva 2015 , Collio DOC, Russiz Superiore

Strogele kleur. In de neus gele rijpe appelen en florale aroma’s van acacia en rozen. In de mond rijpe witte perziken, kweepeer, strobloemen, brem en toetsen van kurkuma. Een aangenaam bittertje sluit smakelijk af.

Bianco Col Disore 2017 , Collio DOC, Russiz Superiore

Dit is een blend van pinot bianco, friulano, sauvignon en ribolla gialla. De wijngaard situeert zich – zoals de Friuliaanse naam aanduidt – op een heuvel in het territorium van Russiz. Na een koude maceratie en fermentatie op eiken vaten , verblijft de wijn nog 12 maanden op z’n droesem en krijgt vervolgens nog een jaar flesoudering.
Intens goudgele kleur. Een volle complexe neus van acacia , witte bloemen en vanille en een licht romige toets. In de mond opnieuw dezelfde rijkdom fris en levendig verpakt met een heel lange finale en een smakelijk bittertje. Het is een rijke grote witte wijn met veel diepgang die blijft verrassen.

Refosco dal Peduncolo Rosso Ronco dei Moreri 2016, IGT Venezia Giulia, Marco Felluga

‘Ronco’ is het Friuliaans voor een perceel op een heuvel en ‘moreri’ wijst op de moerbeibomen rond de wijngaard. Dit is een monocépage op basis van de refosco dal peduncolo: een zeer oude variëteit afkomstig uit Istrië ( Felluga’s herkomst). De wel 50 jaar oude stokken staan op een ondergrond van zandsteen en leem (kalk en klei).
Maceratie op inoxvaten en vervolgens 12 maanden opvoeding op grote en kleine eiken vaten.
Donkere granaatrode kleur. Een complexe neus van blauwe bosbessen en frambozen met een snuifje witte peper en in de mond opnieuw veel fris en sappig blauw fruit met wat toetsen van truffel. Zeer zelfbewuste krachtige wijn die mooi gestructureerd is. Slank en zeer elegant.

Verduzzo 2013, IGT Venezia Giulia, Russiz Superiore

Donker goudgele kleur. In de neus eerst wat bittere honing en vervolgens abrikozen, kweepeer en gemacereerde kruiden. Een romig ronde mond coherent met de neus en harmonisch opgebouwd. Een lange finale die verleidelijk en delicaat blijft nazinderen.

Moscato Rosa 2015, IGT Tre Venezie, Marco Felluga.

Dieprode roze kleur. Een bloemige neus en vervolgens aroma’s van frambozen en kleine Noorder kriekjes. In de mond opnieuw veel fris en gespannen fruit met nog wat extra tintelende wijnsinaasappels. Zijdezachte tannines met afsluitend een mooi bittertje in een lange finale. Prachtig aperitief of rijkelijke afsluiter bij een fruitig dessert .
www.marcofelluga.it
www.wijnkennis.be –  www.yourwineonline.be

Castello Di Buttrio

Net zoals bij the Nonino’s wordt dit wijndomein ook geleid door alleen maar vrouwen. Marco Felluga verwierf dit kasteel in 1994, maar het is zijn dochter Alessandra ( zus van Roberto) die met gecultiveerde familiale passie voor vernieuwing en traditie dit domein – zowel het kasteel dat ook prachtige accomodaties verhuurt, als de wijngaarden – met stijlvolle charme en zin voor design nieuw leven heeft ingeblazen. De zesde generatie – haar drie dochters – treedt schoorvoetend maar niet minder bewust voor het voetlicht.


Het geheel telt zo’n 10 ha wijngaarden, veelal beplant met autochtone rassen waarvan sommige druivelaars de respectabele leeftijd van 80 jaar hebben. Lage opbrengsten en zorgvuldige handmatige arbeid staan garant voor hoogwaardige kwaliteit. De wijngaarden – als groene amfitheaters of licht golvend , liggen als een patchwork rond het kasteel. De ondergrond bestaat veelal uit mergel, zandsteen en flysch ( ponca in het Friuliaans) afgezet tijdens het Eoceen.

Monblanc 2019, IGT Venezia Giulia

Dit is een blend van ribolla gialla, friulano, malvasia istriana en voor deze jaargang ook nog wat sauvignon blanc. Na een zachte persing en fermentatie in inox op lage temperatuur, verblijft de wijn nog zo’n 8 maanden op eigen droesem die regelmatig wordt omgeroerd. Strogele kleur met licht groenige schijn. In de neus krijgen we kamillebloemen en granny smith appelen met een snuifje tijm, salie en witte peper. In de mond fris fruit elegant gespannen op een mineralige textuur. Lapidair en rijk. Aards met veel finesse en een lange finale.

Friulano 2019, DOC Friuli Colli Orientali

De tocai friulano, kortweg friuliano is verwant met de sauvignonasse (niet de sauvignon blanc) afkomstig uit de Gironderegio in ZW Frankrijk. De wijngaard ligt zo’n 140 meter hoog beplant met tot 80 jaar oude friulanostokken. Ook hier weer wordt gekozen voor zachte persing en fermentatie op inox waarbij de wijn 6 tot 8 maanden verblijft op zijn droesem die regelmatig wordt omgeroerd. Licht strogele kleur. In de neus eerst subtiel wat rozen , amandelbloesems en vervolgens gedroogde abrikozen. Een zeer levendige mond die het fris fruitige iets luchtigs geeft. Waar de Monblanc eerder lapidair is, is deze Friulano een danseres die lang en lichtvoetig blijft nazinderen.

Ribolla Gialla 2019, DOC Friuli Colli Orientali

Zelfde ligging en ondergrond maar ditmaal tot 60 jaar oude stokken van het autochtone ras ribolla gialla. Strogele kleur. Een subtiele neus van witte bloempjes, harde koolzaadhoning, krokante appels met een botertoets. Een rijke romige mond met een verrassend evenwicht tussen mineraliteit en aciditeit. Een elegante afdronk met een gedistingeerd bittertje op het einde. Hij lijkt wel een verheven synthese van de twee vorige cuvées. Nu nog een voorgerecht van witte truffel op een carpaccio van St Jakobsvruchten en we zijn de koning te rijk.

Merlot 2018, DOC Friuli Colli Orientali

De tot 40 jaar oude merlots worden ontsteeld en gekneusd, vervolgens krijgen ze 2 tot 3 weken pelweking in inoxvaten en na de malolactische fermentatie blijft een deel tot 11 maanden op inox en een deel verblijft in licht getoaste 2 jaar oude eiken vaten. Donkerrode kleur. Een neus van blauwe bosbessen en krokante pruimen met wat garrigue kruiden en een snuifje peper. In de mond hetzelfde sappige fruit. Elegante tannines mooi toegedekt door het fruit zorgen voor een feestelijke finale. Het hout is subtiel verweven en de sappige toets op het einde doet naar meer verlangen.

Uve Carate Rosso Riserva 2015, DOC Friuli Colli Orientali

Deze cuvée is op basis van hun tot 60 jaar oude stokken. Na ontsteling, kneuzing volgt ongeveer 4 weken pelweking met regelmatig overpompen. Na de alcoholische en malolactische fermentatie gaat de wijn op zijn droesem die regelmatig wordt doorgeroerd, twintig maanden op licht getoaste nieuwe eiken vaten. Diep donkerrode kleur. Een neus die meteen appelleert: viooltjes , kersenpitten, gedroogde vijgen met wat schilfers bittere chocolade en een wilde ziltigheid van zeewier. Een rijke en complexe fruitige mond met heel wat diepgang en gekruid met heel veel nuances. Een heerlijke aciditeit met ragfijne tannines geven een hoog karaat mondgevoel. Beheerste , pure concentratie die tegelijk elegant en gracious is.

Ambra 2009, DOC Dolce Friuli Colli Orientali

Deze cuvée is op basis van de locale witte verduzzo friulano. Tot wel 85jaar oude stokken worden na de pluk gedroogd in een graanschuur van een boerderij op één van de omliggende heuveltoppen. Bij voldoende concentratie worden ze zacht geperst. De natuurlijk klare most gaat voor zijn alcoholische fermentatie op kleine Franse eiken vaten zonder temperatuurcontrole, tot de beoogde ratio alcohol en residueel suker is bereikt. De wijn verblijft dan nog 12 maanden op zijn lie die regelmatig wordt doorgeroerd. Licht amber- cognackleurig. Krachtige en rijke aanzet van droge druifjes, amandelen, appelsiroop kweepeer en wat honing. In de mond een complex en verfrissend samenspel van gedroogd citrusfruit met toetsen van kaneel, kamfer en peper met finaal een snuifje blonde tabak en een druppeltje oude balsamico. Op het einde krijgen we nog een extra verfijnd bittertje quinquina. Krachtig, voluptueus en tegelijk heel complex en elegant: Prinses Ambra is op bezoek. Een wijn om bij weg te dromen of te mediteren!
www.castellodibuttrio.it
www.vivaitalia.be

Vignaioli Specogna

Tot 1963 verbleef Leonardo Specogna als Friulaanse emigrant in Zwitserland. Hij keerde dan terug en kocht een klein stuk land op de heuvels van Rocca Bernarda in Corno di Rosazzo. Hij begon als een polyvalente kleine boer gericht op locale consumptie. Vandaag exploiteert de 3de generatie met Cristian en Michele – zonen van Graziano en Anna Maria – 22 hectaren wijngaard . 50% van hun wijnen – gezien hun reputatie – is bestemd voor de export naar 30 verschillende landen.
Je bent verwittigd: Deze wijnen moet je even op adem laten komen., maar eens ze aan het vertellen gaan hebben ze heel wat te zeggen. De samenwerking natuur en cultuur is een zaak van de trage ‘menselijke ‘ cultuur. Niets diepzinnigs geeft zich meteen prijs.

Identità Rocca Bernarda, Bianco 2018, DOC Friuli Colli Orientali,Vignaioli Specogna

De tot 60jaar oude stokken staan op een zuidoostelijk georiënteerd perceel van de Rocca Bernarda. De druiven krijgen 24u pelweking en gaan dan voor vergisting en opvoeding een jaar op eiken vaten van 5hl. Voor de botteling gaan ze nog eens 6 maanden op inox. Deze mooi goudgele wijn – niet zomaar Identità – blijkt Specogna’s oogappel. Het is een blend van malvasia en twee autochtone druiven: de friulano en de ribolla gialla. In de neus doyennéperen, witte perzik, wat amandelen en een snuifje witte peper. Een mondvol fris rijp fruit met een delicaat bittertje, wat zoethout , rozemarijn en gepelde walnoten. Een sappige lange licht exotische staart sluit smakelijk af.

Pinot Grigio Ramato Riserva 2017, Vignaioli Specogna

Deze ‘oranje wijn’ is op basis van 40jaar oude stokken op een mergel-zand ondergrond met een zuidoostelijke oriëntatie. Hij kreeg 15 dagen pelweking en ging vervolgens 24 maanden op eiken vaten ( 225l) . In het glas krijgen we een rood koperkleurig ( ramato) fonkelende wijn. In de neus rood fris fruit, kersen, confituur van veenbessen en wat frambozen. In de mond hetzelfde knisperend fruit. Het is een stevige wijn met een beet, maar strak in het minerale pak. Elegant gestructureerd met een subtiel sappige staart. Een pinot grigio met een heel eigen persoonlijkheid.

Duality Sauvignon Blanc 2018, Friuli Colli Orientali, Vignaioli Specogna

30jaar oude sauvignon blanc stokken op twee verschillende percelen op de Rocca Bernarda een heuvel van mergel en zandstenen. Het ene perceel is zuidelijk georiënteerd en geeft méér rijpheid, warmte en zachtheid; het andere perceel met een noordoostelijke oriëntatie zorgt voor meer frisheid en accentueert de variëtale aroma’s. De druiven krijgen afzonderlijk een pelweking van 12u. en gaan vervolgens 12 maanden op eiken vaten. Dan worden ze geassembleerd en gaan nog eens 6 maanden op inoxvaten alvorens gebotteld te worden. Strogeel en een frisgroene variëtale neus maar bij het walsen krijgen we z’n tweede neus met exotische toetsen een lijntje munt en wat witte bloemen . In de mond krijgen we een mooi fris en fruitig versmolten geheel dat intens en lang nazindert. Een ‘dubbelrijke’ sauvignon .

Picolit 2017, Friuli Colli Orientali, Vignaioli Specogna

Méér dan 60 jaar oude stokken in een zuidoostelijke expositie die tot eind oktober iets overrijp geoogst worden. Er wordt zeer koel gewerkt en na een zachte persing krijgt de most 24 maanden opvoeding op eiken en acaciahouten vaten van 228l. Daarna volgt nog 1 jaar oudering op fles. Intens goudgeel. Heel even een ingehouden adem maar dan schoorvoetend een rijke parade van abrikozen, mandarijntjes, kumquat , bergamot, gekonfijte cedraat, marsepein ….. In de mond een rijke textuur die elegant fris geraffineerd verleidelijk is. Deze picolit is een klein maar fijn pareltje. Geen wonder dat Nonino met de draf van picolit zo’n originele en uitzonderlijke grappa wist te destilleren.

Oltre Rosso 2017, Friuli Colli Orientali, Vignaioli Specogna

Dit is een blend van drie autochtone druiven : refosco dal peduncolo rosso, schiopettino en pignolo afkomstig van zuidelijk georiënteerde percelen op de Rocca Bernarda en Rosazza. Na 20 dagen maceratie krijgt de wijn 24 maanden opvoeding op eiken vaten ( 50% nieuw). Dan wordt er geassembleerd en zonder filtering gebotteld, waarna nog 6 maanden flesoudering volgt. Een robijnrode wijn met een intense neus van rood en blauw fruit in een chocoladejasje versierd met wat roosjes. In de mond krijgen we fris fruit met wat cacao en zoethout. Een intense en zachte textuur die zuiderse warmte combineert met oosterse elegantie.

Pignolo 2014, Friuli Colli Orientali, Vignaioli Specogna

De pignolo , in 1978 quasi uitgestorven – werd nieuw leven ingeblazen door Filiputti. Deze 25jaar oude stokken op een perceel in de buurt van haar bakermat de abdij van Rosazza hebben een zuidelijke expositie. Na 10 dagen maceratie en fermentatie gaat de wijn tot 38 maanden op vat: de helft op vaten van 500l en de andere helft op eiken vaten van 225l. Er wordt dan zonder filtering gebotteld waarna nog een flesoudering volgt van 1 jaar. Diep donkerrode kleur. Een volle neus van pruimen, cassisbessen, wat viooltjes en leder met een toets balsamico. In de mond opnieuw veel donker fruit met tonen van cacao en en kruiden uit het maquis. Een krachtige volbloed met mannelijke en lenige tannines. Een heerlijke geraffineerde wijn.
www.specogna.it
www.tannico.be

Met dank aan Francesca was dit een degustatief feest waarin verrassende verschillen hoogtij vierden. De lokroep van deze oosterse schoonheden uit de Friuliaanse heuvels klinkt onweerstaanbaar. Ik kijk nu al uit naar een bezoek ter plekke.

Voor andere artikels van ‘Op reis met IVV’, klik hier

Geef een reactie