Fantastische Franciacorta bubbels van Ca’ del Bosco

01/10/2018 - Sinds 1995 is de naam Franciacorta  (etymologisch van franchae curtes: belastingvrijland) uitsluitend van toepassing op de DOCG voor mousserende wijnen gemaakt volgens de traditionele methode.

Onbekend is onbemind

De appellatie valt samen met het gebied –  zo’n 2900ha wijngaarden – van de pre-Alpijnse heuvels van een aantal gemeenten ten zuiden van het Iseomeer in de provincie Brescia in Lombardije. Dat ligt als het ware geklemd tussen Alto Adige en Piemonte, midden in de maansikkel van de Alpen tussen Brescia en Bergamo.

De regio was – nog vóór Dom Pérignon in de Champagne – al in de jaren 1500 vertrouwd met de techniek en de medicinale effecten van  het natuurlijk vergisten van wijn op fles. De mousserende wijnen waren  tot de vijftiger jaren van vorige eeuw enkel bestemd voor eigen gebruik door de gegoede burgerij uit Milaan en Venetië die hier hun zomerverblijf, hun villa  hadden. Deze wijnen verwierven dubbelzinnig genoeg  – en clichés zijn hardnekkig – de reputatie van  ‘kleine Italiaanse Champagne’.

Vandaag – dank zij o.a. de gepassioneerde en innovatieve aanpak van een pionier-wijnbouwer  als Maurizio Zanella van het wijndomein Ca’ del Bosco-  heeft Franciacorta haar kwantitatief  beperktere maar kwalitatief hoogstaande eigen plaats verworven naast Champagne. Beiden hebben hun eigen naam en vallen  dus – conform de Europese regelgeving –  niet samen met de grote clan  van schuimwijnen . Bovendien hanteert de appellatie veel hogere eisen dan die van de Champagne: o.a.  een opbrengst van maximaal 9000kg/ha en  minimaal 18 maanden rijping op de droesem.

Ik kreeg  de kans – met dank aan William Wouters –  om te lunchen in het Italiaanse sterrenrestaurant Senzanome in Brussel  met  Maurizio  Zanella himself: een man met een boeiend verhaal, een visionaire wijnbouwer voor wie  respect voor traditie betekent dat men niet op zijn lauweren mag rusten maar steeds op zoek moet gaan naar  verbetering. Dat is natuurlijk alleen weggelegd voor de primussen.

Een kleine geschiedenis …van een groot wijnbouwer

In de jaren 1960 kocht Maurizios moeder, Annamaria Clementi, een primitief klein huis midden de eikenbossen op een heuvel ( Ca’ del bosc)  in Erbusco . Ze plantte zelf de eerste 2 ha wijngaard aan. Haar inspiratie, de mogelijkheden van de regio en Maurizios  passie en ondernemingszin resulteren nu – méér dan 50 jaar later – in het toonaangevend Ca’ del Bosco met zijn 240 ha wijngaard .

Vanaf 2019 zal het volledig bio gecertifieerd zijn. Bovendien is het  een wijndomein dat gebruik maakt van  de meest vooruitstrevende technologieën  met uitzicht  op een  finale van 8 hoogstaande cuvées Franciacorta naast nog eens 2 witte en 5 rode stille wijnen. Het verbaast niet dat Maurizio leergierig is en zowel in Bordeaux, Bourgogne als Champagne studeerde maar ook  veel reisde. Zijn ontmoeting met de dynamische wijnwereld in Napa Valley en het contact met Robert Mondavi stimuleerden zijn eigen authentieke wijnambitie.

De Franciacortas van Ca’ del Bosco reveleren Maurizios virtuositeit in het samenspel van het bijzondere terroir en de eigen creatieve verfijning van de vinificatietechnieken.

Het terroir

De wijngaarden van Ca’ del Bosco liggen verspreid over zo’n tien uitgelezen locaties. Het gebied heeft een mineraalrijke bodem afkomstig van morene. Deze  alluviale steenachtige grond  op zand  zorgt voor een perfecte drainage. De zuidelijke ligging  en de matigende invloed van het Iseomeer waar de alpiene luchtstroom  vanuit de Val Camonica over neerstrijkt, zorgen voor warme dagen en koele nachten in de zomer en zachte winters. De hoger gelegen wijngaarden – en Maurizio investeert  omwille van de klimaatopwarming in het verwerven van méér hoger gelegen percelen – zorgen door hun grotere dag-nachtschommelingen immers voor een optimaler want trager rijpingsproces met behoud van een mooie natuurlijke aciditeit. In dat kader plant hij ook een 6ha aan van de vergeten autochtone erbamatdruif die garant staat voor extra aciditeit.

De hand van de meester

Er wordt handmatig geplukt  en de trossen worden vervolgens ontdaan van alle onreinheid en driemaal gewassen (en nadien – sinds dit jaar – ook  met frisse lucht geföhnt) zodat er finaal een minimaal onzuiver residu overblijft. Dat staat garant voor een betere fermentatie  en zuivere gistdroesem. Alles wordt in het werk gesteld om oxidatie tegen te gaan en er wordt minimaal gebruik gemaakt van sulfiet. Het zou Maurizio niet zijn, mocht hij zichzelf geen hogere normen stellen dan de appellatie tout court.


Hij wil immers – gelukkig voor ons – excelleren.  Zijn langere lageringstermijnen op de droesem garanderen een optimale verrijking door  de autolyse ( de enzymatische afbraak van de gistcellen die pas op gang komt na één jaar) die zorgt  voor de zo begeerde complexiteit en harmonie. Ca’del Boscos gamma Franciacortas omvat drie niveaus, telkens met een langere lageringstermijn en vanaf niveau twee een basiswijn van één jaargang die haar essentie onversneden en  puur weergeeft. Bovendien zet Maurizio  alle mogelijkheden in van de hedendaagse ‘natuurlijke’ wijntechnologie en informatica ( o.a. wijze van botteling met individuele traceerbaarheid, screening van elke kurk).

IVV-getrouw,  laten we vier exemplarische cuvées – twee uit het ‘basisgamma’ en telkens één voor de twee hoogste  niveaus –  voor zichzelf spreken.

Cuvée Prestige.

Een blend van 75% chardonnay,10% pinot blanc en 15% (het toegestane maximum) pinot noir afkomstig van een twintigtal jaren oude stokken van verschillende percelen uit een zestal verschillende gesitueerde wijngaarden . Met een beperkte opbrengst van 7500 kg/ha en een most-fruit verhouding van 63% krijgen we een rijke dense goudgele geconcentreerde wijn die dankzij 25 maanden (méér dan de vereiste 18 maanden)  lagering op de droesem met een dosage van  slechts 4gr suiker, een subtiele pareling van fijne belletjes geeft. In de neus wit en geel fruit met florale toetsen en enkele snippers amandel. In de mond een beheerste attaque met alweer veel rijp fruit mooi vermengd en in aangenaam evenwicht met een verfrissende aciditeit. Al zoveel sappige complexiteit en harmonie voor de ‘instapcuvée’ die terecht cuvée prestige wordt genoemd.  Als basiscuvée is die immers de emanatie van het huis en de basisreferentie voor het cliënteel. Het ‘prestigieuze’ is een bewijs voor  het meesterschap omdat  het finaal de  ‘hand’ van de meester is die jaarlijks de markerende blend creëert.

Cuvée Satèn 2013 ( millésime)

Maurizio Zanella is als het ware de grootvader van alle Satèn : een bijzondere kwalificatie die enkel geldt  binnen  de DOCG Friancacorta en nu gepatenteerd is door het Consortium. Het is een bijzonder sprekend neologisme voor de satijnachtige Franciacortas  die slechts 4 atmosferische druk hebben en tot voor kort  als ‘cremant’  met bepaalde karakteristieken van een Brut werden aangeduid.
Deze cuvée  is een blend van 85% chardonnay stokken van zo’n 34 jaar oud en 15% pinot blanc stokken van 26 jaar oud, afkomstig van 16 verschillende wijngaarden. De opbrengst wordt beperkt tot 7500 kg/ha en de most-fruit verhouding is slechts 43%. De dosage wordt beperkt tot 2gr suiker. Meteen zien we een vol goudgele wijn met een veel lichtere pareling. In de neus herkennen we het rijpe wit en gele fruit met snippers zeste van sinaasappel. In de mond reveleert zich een satijnzachte vineuze rijke materie met een harmonieus evenwicht tussen rijpheid en frisheid. 48 maanden lagering  op de droesem verklaart haar verleidelijke complexiteit. Dat gaf een prinselijk huwelijk met een Italiaanse – Japans aandoende – tartaar van gamba’s begeleid door een suite van speelse zilte en gerookte accenten. Satèn:  exotisch en zen in één.

Cuvée Vintage dosage zero noir 2008

Deze ‘blanc de noir’ is op basis van pinot noir  op een zuidelijke helling van de Belvedere wijngaard die uitkijkt op het Iseomeer. Het is de hoogst gelegen ( 466m.)  wijngaard van Ca’del Bosco. Het beperkt rendement van 7400kg/ha . De zachte persing (een most-fruit ratio van 50% ) zorgt tegelijk voor een lichte kleuring en een elegante concentratie . Deze cuvée van 2008 – jawel 2008 – verbleef 8 jaar en drie maanden op droesem. Het is een niet- gedoseerde cuvée.
Goudgeel met een heel licht groene schijn. Zeer kleine fijne gecentreerde pareling. Een verleidelijke neus van brioche met wat gekonfijte jona golden en wat  pistache. In de mond een frisse tedere aanzet en dan romig rond .Cake met wat gekonfijte peren. Extra fris en elegant strak met een ziltig puntje in de lange en zeer complexe finale.

Cuvée Annamaria Clementi

We kozen voor de rosé om optimaal te kunnen vergelijken met de vorige cuvée. Deze cuvée brengt immers ode aan Maurizios moeder en verwierf al heel vroeg naam en faam bij Jancis Robinson . Deze cuvée is de quintessence van Zanella en Ca’del Bosco.  De wijn is op basis van gemiddeld zo’n dertig jaar oude pinot noir stokken op sinds lange tijd gecultiveerde percelen in de thuishaven Erbusco. Het rendement is beperkt tot 7200 kg/ha en de most-fruit verhouding bedraagt slechts 45%. Met een minieme dosage van 1gr/l is deze cuvée een extra brut. Hij verbleef maar liefst 9 jaar op zijn droesem.
Schitterend zalmroze kleur met zeer fijne pareling. Een zomerse neus van frambozen en rode zeebesjes met een hint van zeste van wijnsinaasappel. Een verrassend rijke volle aanzet  met veel fraîcheur en alweer dat verfrissende rode fruit. De mineraliteit en de edele subtiele tannines zorgen voor finessevolle strakheid  en zwierige elegantie. De complexiteit en de krachtige lange finale worden nog eens onderlijnd met een streepje rozig Alpienezout. Clement harmonieus en eeuwig jong.

Een wijze raad: Als je de kans ziet  – en zeker in een Italiaans toprestaurant die naam waardig – vraag je voortaan dus gewoon naar een Franciacorta  en ,als het even kan, van Ca’ del Bosco.

www.cadelbosco.com
www.young-charly.com

Johan De Groef

Voor meer “Portret”, klik hier

Geef een reactie