Hernieuwing aan de Corsicaanse oostkust

Lange tijd stond de Corsicaanse oostkust synoniem voor grote wijnproducties, anonieme assemblages en slobberwijntjes, maar vandaag wordt er opnieuw op kwaliteit gemikt, gelinkt aan specifieke terroirs. Marc Vanhellemont en Hervé Lalau gingen poolshoogte nemen.

Kort historisch overzicht

Twee cijfers om alles beter te begrijpen: in 1975 staat de hele vlakte ten zuiden van Bastia tot Aléria aangeplant met wijnstokken die duizenden liters wijn produceren. Net zoals de Midi streeft dit deel van Corsica – het gemakkelijkst om te bewerken – ernaar om sedert 1962 de Algerijnse wijnproductie te vervangen.
Maar vanaf de jaren 1970 keert de wijnmarkt zich tegen grote volumes en is wijn ook lang niet meer de doordeweekse dorstlesser van het werkvolk. Corsica wordt geconfronteerd met een overproductie.
Een lange crisisperiode volgt en tal van wijnbouwers moeten het onderspit delven. Zij die overeind willen blijven, moeten voor een andere aanpak kiezen. Ze gaan niet langer voor grote opbrengsten maar kiezen voor kwaliteit, en laten de minst kwalitatieve percelen op de vlakte aan hun lot over – makkelijk om zeggen, lastiger om te financieren.
Maar opeens beweren dat alles super gaat in de Corsicaanse wijnwereld en dat de AOP alles oplost, zo ver zijn we nog lang niet! Zelfs onder dit prestigeus (?) label vinden we nog veel te veel doorsnee wijnen zonder echte persoonlijkheid. Het toppunt voor een eiland dat zo sterk zijn eigenheid opeist. Maar de vorderingen die er gemaakt zijn, mogen er zeker zijn.

Erkenning van terroirs

Praten over een heropleving van de terroirs heeft in dit geval niets met een marketingslogan te maken. Deze terroirs bestaan, de Romeinen prezen ze reeds, ze moesten enkel opnieuw worden opgerakeld, door een selectie te maken tussen de 20.000 ha wijnstokken die aangeplant stonden tussen 1960 en 1975 en vandaag teruggeschroefd werden tot 1450 ha. Ter vergelijking: het hele eiland Corsica telt vandaag ongeveer 6000 ha wijnstokken, met inbegrip van de IGP Ile de Beauté.
De topografie van deze plek is veel golvender dan de oude naam doet vermoeden: plaine orientale of ‘oostelijke vlakte’. De liggingen zijn heel uiteenlopend, net zoals de bodemstructuren die van granietrijk zand over kalk met fossielen tot puin van klei en rolkeien gaan. We vinden er echte hellingen, terrassen. De oostelijke kust leunt in het westen tegen uitlopers van de Monte San Petrone en de Castaniccia, waardoor de verschillen tussen het oosten en het westen van deze kuststreek vrij groot zijn. Ook zijn er verschillen tussen het noorden en het zuiden. In het uiterste noorden (Poretta) en uiterste zuiden (vlakte van Aléria) bestaat de bodem uit alluvium van het kwartair. In het centrum vinden we daarentegen conglomeraat van zand en mergel, met een paar zones waar schist aan de oppervlakte komt. Daarnaast is er ook een gebied met afzettingen uit het secundair en tertiar van de Travo, dat een beetje weggestopt is in vergelijking met de alluviale vlakte van Aléria. In de gemeente Linguizzetta vinden we tot slot een granietrijke bodem die kan vergeleken worden met die van het centrum en het westen van Corsica.

IMG_4078

De meest interessante bodems

Wanneer de rest van de Corsicaanse wijnstreken vooral bodemstructuren bezitten die rijk zijn aan graniet, schist en sporadisch kalk, wordt de oostelijke kuststreek gekenmerkt door zeer oude alluviale afzettingen. De oudste gaan tot 400.000 jaar terug en dateren van het Riss-glaciaal. Deze bodems met heel veel klei in de samenstelling worden gezien als de meest kwalitatieve. Recenter, slechts 10.000 jaar geleden, zorgden andere alluviale terrassen aan de voet van de hellingen voor klei vermengd met colluvium.
Enkele percelen, zoals rond het meer van Diana, bevatten maritieme afzettingen daterend uit het mioceen (23 tot 5 miljoen jaar geleden) die als onderlaag dienen van de eerder geciteerde kleibodems. Dit licht glooiend landschap met bodems die van donkerbruin tot licht oker gaan, is prachtig om te zien. En omdat het gebied omringd is door bergen, bezit het een bijzonder klimaat.

Het klimaat

Eerder warm, bijna subtropisch aan de kust en met de meeste uren zon – niet minder dan 2885 uur, haast het dubbele van Brussel – dat getemperd wordt door maritieme invloeden. Daarnaast zijn er de vele microklimaten, naargelang de liggingen en hoogtes, die voor extra nuances zorgen.

‘Riacquistu’ van Corsicaanse druivenrassen

Of het zich opnieuw toe-eigenen van druivenrassen, wat een belangrijke troef kan zijn om de oostkust zijn positief imago terug te geven.
De zon en het klimaat zijn alvast prima om aan kwaliteitswijnbouw te doen, alleen moet de valstrik van internationale druivenrassen vermeden worden. Het is in die geest dat het Corsicaans wijnonderzoekscentrum (Centre de Recherche Viticole de Corse) vanaf 2000 uitgerust is met een conservatorium van autochtone druivenrassen.
Eén van die druiven, biancu gentile, werd al snel opgepikt en aangeplant door Antoine Arena in Patrimonio, gevolgd door Yves Canarelli in Figari. De keuze van deze prestigieuze wijnbouwers voor dit inheems ras was de aanzet voor de bekendheid van deze gelijknamige wijn aan de oostkust en was meteen ook het bewijs dat deze oude rassen voor vernieuwing kunnen zorgen.
Vandaag vinden we biancu gentile terug in meerdere wijnen van de oostkust, net zoals dat met minustellu het geval is, een andere overlevende uit het verleden. Andere druivenrassen zoals moresconu, genovese, aleaticu, carcajolo, rossola brandinca en dergelijke beginnen stilaan assemblages met vermentinu, niellucciu en sciaccarellu te completeren en te verrijken.
Maar in de AOP Vin de Corse (waarvan het gebied grosso modo met dat van de oostkust correspondeert, terwijl andere streken subappellaties zijn of AOP’s in hun geheel) blijven de percentages van deze ‘nieuwe oude druivenrassen’ klein in assemblages. Laat ons hopen dat de dingen positief evolueren en dat het gamma breder wordt, dat assemblagewijnen complexer worden en dat er een revival wacht voor deze ‘eilanddruiven’. Maar over naar de praktijk (en naar de wijnen dus) met een selectie van enkele domeinen. 

Clos Fornelli

Bevlogen door wijn, geschiedenis en Corsicaanse muziek zei Josée Vannucci haar carrière bij IBM vaarwel om samen met haar echtgenoot naar Tallone terug te keren en het familiedomein over te nemen, een wijngaard van 18 ha uit één stuk aan de voet van het massief van Castagniccia.
Het is een plek waar de bodem een mix is van recente alluvium met puin van schist. Alles (of toch bijna alles) werd onder handen genomen om van een massaproductie over te schakelen naar wijnen met een eigen signatuur. Zij en haar echtgenoot staan voor vignerons indépendants et insoumis of ‘onafhankelijke en weerspanninge wijnbouwers’, met een relatief breed gamma wijnen.
Biancu Gentile 2010 Chiosu Fornelli Vin de Table
Fonkelende en lichtgouden kleur met de geur van maquis vroeg in de ochtend. Geurige toetsen van aromatische kruiden die we ook in de smaak terugvinden en de indruk geven in de honingachtige ronde en zachte textuur te versmelten. Delicate wijn. Een mooi voorbeeld van riacquistu.
Manuele oogst, gedeeltelijk vergist in inox tanks en in houten vaten, zonder malolactische gisting.
Clos Fornelli ‘Au bout du Conte’, Muscat d’Automne IGP de l’Ile de Beauté 2013
Muscat is binnen de AOP’s van het eiland voorbehouden aan Cap Corse, waardoor deze wijn slechts een IGP kan dragen. Maakt niet uit. Mooi lichtgoud, fonkelend en aantrekkelijk qua uitzicht. Ook de geur stelt niet teleur: krokante druiven, maar ook linde en Engelse rozen. De smaak confirmeert dit alles, met zeer delicate impressies van honing. Verrassend is dat hij slechts 40 g restsuiker bezit.
http://joseevanucci.wix.com/closfornelliv1www.vieetvin.be

DomaineDeLaPunta_presentation_vignoble_1

Domaine de la Punta

Het bedrijf ontstond in 2003 wanneer twee wijnbouwers, Alain Lugarini en François Paoli, die tot dan al hun druiven naar de lokale coöperatie brachten, besloten om samen een deel van hun oogst te vinifiëren (de rest gaat nog steeds naar de coöperatie).
Het domein telt een 30-tal ha met kalkachtige bodems met schelpen van het meer van Diana (l’étang de Diane) en oude alluviale afzettingen richting de heuvels.
La Punta Cuvée Balianu 2013 Blanc
Witte bloemen, kweepeer en honing in de neus, met fraai verweven houttoetsen. De smaak is mineraal en vet, zonder overdaad.
La Punta Cuvée Balianu 2011 Rouge
De topcuvée van het domein (ongeveer 20 euro) op basis van niellucciu, grenache en syrah.
Mooie gerookte tonen, kruidig, accenten van leder, maar met ook vrij veel zwart fruit en een vleugje eucalyptus in de finale. Prima wijn, goed opgevoed, zonder overdaad.
Dit domein trekt ook de kaart van de ‘nieuwe oude druivenrassen’, maar moet zich momenteel nog tevreden stellen met de vermelding Vin de France voor zijn wijnen.
Minustellu 2012 Vin de France
Heel donker ruikt hij naar cayennepeper en gerookt, alvorens over te gaan naar een mix van rode en zwarte bessen. De goed aanwezige maar allesbehalve storende tannines zorgen voor een krokante toets en sap dat tegelijk kruidig en fris is, met zwarte bes, rode bes en kers, alle drie gekruid met komijn en korianderzaadjes. In de finale krijgen we een hint van jodium die een kras lijkt te maken in gekonfijte sinaasappelschil en voor frisheid zorgt.
http://vin-domainedelapunta.fr 

Domaine Poli

Naast voorzitter van het Comité Interprofessionnel des Vins de Corse sedert 2013 is Eric Poli vooral wijnbouwer: in Clos Alivu in Patrimonio en op Domaine de Piana aan de Corsicaanse oostkust. Het zijn de wijnen van dit laatste domein die we vorige maand proefden en waarvan we vooral de Gioai di Vino kunnen aanraden.
Gioia Di Vini IGP de l’Ile de Beauté 2013 Rosé
We nemen twee typische Corsicaanse druivenrassen: het ene fruitig, het andere meer tanninerijk. We planten beide aan op een heuvel aan de Corsicaanse oostkust in Linguizetta. We oogsten wanneer beide perfect rijp zijn en vinifiëren ze vervolgens met veel liefde. Het resultaat is een rosé, mooi gekruid, pittig en krokant. De druiven waarover het gaat zijn nielluccio en sciaccarello.
Poli Gioia Di Vini IGP de l’Ile de Beauté 2011 Rouge
Wijnplezier, zowel op het etiket als in de wijn zelf. Deze rode wijn is bijzonder fruitig, met geplette aardbei en rijpe kers, maar ook met mooi versmolten tannine en een muntachtige finale die voor reliëf zorgt. Omdat fruit nog nooit complexiteit in de weg stond, ook in Corsica niet.
clos.alivu@orange.fr 

Clos d’Orléa

Neergepoot op een formatie van kalk en zand uit het mioceen, strekt de wijngaard van François Orsini zich uit over 35 ha vlak bij Aléria. François die samen met zijn partner Florence Rollin het bedrijf runt, gaf zowel de wijnen als de aankleding ervan een nieuw elan. Langgerekte flessen, gestileerde etiketten, corresponderend met wat er in het glas zit.
La série Alliance
Dit gamma staat voor smakelijke en elegante wijnen, in de drie kleuren – waar fruit en bloemen geborduurd lijken op een ragfijn en mineraal kantwerk.
La série Signature
Deze lijn staat voor traditie in het teken van vernieuwing. Wijnen waar een uiterst precieze concentratie en een luchtig karakter, met duidelijke fruittonen en een rechtlijnige structuur, fraai gecombineerd worden.
Ook restaureerde François een kleine boerderij annex herberg, U Mulinu (de molen), die net naast een riviertje ligt. U kunt er proeven van heerlijke streekproducten en genieten van een aangename traditionele keuken.
contact@closdorlea.com 

 

Kazen en andere delicatessen

De hernieuwing en de verdere ontwikkeling van deze wijnregio zorgt tegelijk voor een synergie bij andere producenten van lokale producten.
Wijn maakt deze artisanale producten vaak nog mooier: Broccio, hazelnoten, oesters … in de betere lokale restaurants vullen ze elkaar trouwens perfect aan.

Kaasmaker Paul-Marie Nicolosi chevre ytmaakt en rijpt Broccio (of Brucciu) van de melk van 100 geiten. Het is een heus spektakel wanneer ze uit hun stal komen om kruiden en planten te grazen op de nabijgelegen heuvels. Paul-Marie vervaardigt Brucciu van november, nadat de jonge geitjes gespeend zijn, tot eind juni, tot op het moment dat de melk minder vet is en niet langer voor de AOP voldoet. We vinden bij hem gerijpte tommes (ronde kazen), van zacht tot pittig van smaak. Het bedrijf schakelde 2 jaar geleden over op bio.
www.casgiucasanu.fr/Paul-Marie-Nicolosi_a213.htmlCorse fromage Paul Marie Nicolosi (5)Corse fromage Paul Marie Nicolosi (17)

 

 

 

 

 

Nustrale di Diana
Rond het Etang de Diana (meer) staan niet alleen overal wijnstokken aangeplant maar in het water worden ook oesters gekweekt, holle en platte. Het zijn vooral de platte oesters die aandacht verdienen. In het wild werden ze reeds door de Romeinen geapprecieerd, die Aléria destijds bevolkten met 20.000 zielen, tegen 2000 inwoners vandaag. Bernard Pantalacci die hier het grootste oesterbedrijf runt, oogst jaarlijks 4 tot 5 ton oesters, wat niet overdreven is en de oesters de tijd geeft om zich voort te planten en te groeien aan een gezond ritme. Wat de smaak en textuur betreft, hebben we het over een hele speciale oester. Wanneer de buitenkant vrij vlezig is, is de textuur tegelijk soepel en krokant, met een bijzonder smeuïge smaak. Naturel gezouten en niet overdreven jodiumrijk, smaakt de oester een beetje naar hazelnoten met een licht accent van koraal van zee-egel. Fantastisch in combinatie met een frisse en fruitige vermentinu.
www.corsica-costaserena.com/etang-de-diana-sarl.html

Corse huîtes plattes sauvages de l'étang d'Ariane (2)Corse huîtes plattes sauvages de l'étang d'Ariane (1)

 

 

 

 

 

 

Zoet van Nucciolina di Cervioni
Op de hoger gelegen delen van de gemeente Cervioni werden lange tijd veel notelaars aan hun lot overgelaten. Nog maar een paar kilo hazelnoten bereikten de coöperatie. Nochtans hadden deze noten een bijzondere smaak en textuur. Tot enkele inwoners vonden dat het genoeg was en ingrepen, met behulp van de kamer van Landbouw, en de dingen stilaan veranderden. Vandaag worden de hazelnoten opnieuw erkend en bezitten ze zelfs een eigen AOP. De hazelnoot van Cervioni is weer helemaal terug! Charles Sforzini gaf de aanzet. In zijn atelier wordt zowat van alles gemaakt op basis van hazelnoten, van smeerpasta tot chocolade. Maar het meest indrukwekkende product is Salinu®, een mix van 90% gegrilde hazelnoten en grof zout. Ideaal voor bij salades of als smaakmaker bij tal van andere gerechten, een razend succes. www.atelierdelanoisette.com

 

Clos Canereccia

Christian Estève bezit niet ver van Rotani ongeveer 21 ha wijngaarden, waarvan hij de druiven over zijn eigen wijnbedrijf en de coöperatie verdeelt. Met de tijd ruilde hij de oude wijninstallaties om voor een gloednieuwe kelder, waar we overigens ook enkele amforen terugvinden. Kwestie om te zien wat Corsicaanse druiven in deze oude recipiënten geven. De verbinding tussen oud en nieuw komt goed overeen met het karakter van Christian, tegelijk gevoelig en goedhartig, net zoals zijn wijnen.
Rosé des Pierre 2013
Pierre was de naam van zijn grootvader en is de naam van zijn zoon. Een bijzonder smakelijke wijn met een delicate frisheid is dit, boordevol fruit en met een hint van kruiden.
CC Rosé 2013
De stijl van deze wijn is ernstiger, eerder een maaltijdwijn, met veel fruit in een bijna tastbare minerale materie. In rood, dit voor de Rouge de Pierre en de CC, bevinden we ons in hetzelfde register.
closcanereccia@orange.fr 

Domaine Vico/Clos Venturi

Gesitueerd in Ponte Leccia, tussen Corte en Bastia, is Domaine Vico qua meerdere zaken uniek. Het ligt het meest ver van de zee verwijderd (op ongeveer 35 km) en het is een van de hoogst gelegen domeinen (tot 420 m hoog).
Omringd door pieken van meer dan 2000 m hoogte is het klimaat bergachtig met grote temperatuurverschillen, wat voor fraaie aroma’s in de wijnen zorgt.
Het bedrijf is opgesplitst in twee delen: Domaine Vico en Clos Venturi.
Gelegen op een geologische breuklijn, tussen Castagniccia en de centrale bergketen, bezitten beide domeinen vrij grote verschillen qua bodems, gaande van eerder kiezelachtig over schistachtig tot zelfs zandsteenachtig. De wijngaarden overkoepelen 150 m hoogteverschil.
Clos Venturi Vermentinu 2007
Het tegenovergestelde van al het voorgaande voor Jean-Marc Venturi want 2007 was hier een warm wijnjaar, heel moeilijk om te vinifiëren. Maar het resultaat mag er zijn: gekonfijte geur (rozijnen, honing), mooie ziltigheid in de smaak, vrij veel kruiden en delicate nuances. Over bewaarpotentieel gesproken … Versteld staan we!
Chiesa Nera 2011 (wit)
Meloen en gekonfijte sukade in de geur (net of we in de kruidenierszaak van Mattei in Bastia staan). In de smaak herkennen we een mooi vetje, met toetsen van engelwortel, Izarra en andere kruidenlikeuren. De finale is bijzonder rond. Komt dit omdat de wijn in een betonnen ei rijpte? Druivenrassen zijn vermentinu, genovese en biancu gentile.
Chiesa Nera 2011 (rood)
Schitterende geur van Engelse rozen en viooltjes. De smaak start met kruiden (kruidnagel) en gaat vervolgens over naar zachte pepers, tegelijk heel fris en goed rijp. Geslaagde wijnopvoeding, heel precies. Geen enkele wrangheid, heel zacht en fluwelig van textuur waar niets tussenkomt. Heel Corsicaans van karakter, met een vleugje van onsterfelijkheid zelfs. Voor Jean-Marc betekent deze ‘zwarte kerk’ cuvée de overgang van generaties, een wijn die hem aan momenten met zijn grootvader doet herinneren, een man die helemaal weg was van het eiland. Bijzonder geslaagd is deze assemblage van niellucciu, sciaccarellu en minustellu.
www.domainevico.com

Domaine Vecchio

Florence Giudicelli vecchio

Dit domein van 12 ha bestaat uit twee verschillende percelen: het ene perceel eerder met veel klei en kiezel in de bodem, gelegen op de hellingen van Linguizetta (10 ha); het andere met veel schist, te vinden in Listincone.
Clos Vecchio rouge cuvée Mélusine 2011
Deze wijn op basis van 100% niellucciu bezit een tegelijk florale en fruitige geur (viooltjes en compote van rode vruchten). De eerste smaakaanzet is eerder soepel, waarna strakke maar rijpe tannines komen opzetten met een vleugje specerijen en munt. Een solide en genereuze maar ook enorm charmante wijn.
Van dezelfde producent maakte ook de Vermentino 2013 veel indruk op ons, een tegelijk aromatische, vette en zilte wijn.
www.domainevecchio.com

 

Smakelijk genieten

Een prima restaurant waar u uitstekende regionale wijnen en streekproducten kunt proeven is Cinderella, aan de zuidelijke uitgang van Moriani. Nathalie en Pierre Uscidda verbouwden een oude wijnkelder, die helemaal in puin lag, tot een sympathieke zaak met natuurstenen muren. Met een wijnbar, schaduwrijke terrassen voor de zomer, een gewelfde zaal om ‘s winters te genieten van geurige stoofschotels … alles in het teken van pure Corsicaanse smaken. Oude familierecepten en een inventieve keuken gaan er hand in hand. Tel : +33 495 38 57 52.
Dit restaurant is slechts een voorbeeld van de vele mogelijkheden die de Corsicaanse oostkust biedt. Zowel de wijnen als de talrijke regionale specialiteiten zijn het ontdekken waard. www.castagniccia.fr/pages.html/pages_francais/depliants/strada_di_i_sensi.html

Redactionele cuvée samengesteld door Hervé Lalau en Marc Vanhellemont

Voor meer “Op reis met IVV”, klik hier 

 

 

 

Geef een reactie