Pure marsanne in de spotlights

08/06/2018 - De marsanne  is een vrij onbekende druif die meestal samen met de rousanne wat aandacht krijgt. Bij wijnbouwers staat ze bekend als een moeilijke druif. En verder is ze  weinig populair voor het commerciële dominante smaakpalet. 

Ten onrechte: op een geschikt terroir en in handen van wijnbouwers die het voor  haar hebben en haar kunnen temmen, kan zij uitgroeien tot een volslanke schoonheid. Enkele pure marsannecuvées –  zoals bijvoorbeeld De l’Orée ermitage van Chapoutier – vermurwden de wijnadvokaat  en groeiden uit tot felbegeerde sterren.

Wie is ze ?

De marsanne behoort ampelografisch tot de Franse sérinegroep en ontleende waarschijnlijk haar naam aan het dorpje Marsanne in de buurt van Montélimar.  Het is één van de zes voornaamste toegelaten druivensoorten in witte  Rhônewijnen, maar  in  Châteauneuf-du-Pape is ze niet toegelaten. Meestal wordt zij geblend met andere witte druiven en daarbij is de Roussane haar meest vertrouwde gezel. Zij speelt een te verwaarlozen rol  – enkele tientallen ha –  in Zwitserland ( Valais),California en Washington en Australië (Victoria).

Ze is laat bottend en vrij snel rijp, krachtig vitaal en productief. Ze moet dus strikt en kort gecultiveerd worden . Ze voelt zich het best op een arme stenige ondergrond zoals graniet ( al dan niet vermengd met wat kalk of klei) en houdt van een voldoende frisse expositie ( hoger gelegen percelen en niet voor niets vooral de noordelijke Rhône). Ze is vrij vatbaar voor schimmelvorming, bladluizen en botrytis. De marsanne vormt grote trossen met kleine bessen. Het vraagt van de wijnbouwer waakzaamheid en oog voor detail.

Saint-Péray

Al deze elementen resulteren in het algemeen in vrij donkergele  wijnen met een florale neus van o.a. kamperfoelie en amandelbloesem en een stevige  ronde body met weinig aciditeit. De nodige glycerol zorgt voor een olieachtige tempering van de anders te vurige alcohol. Net als bij haar primadonna-zus – de viognier –  is evenwicht  bij de gratie van fijnmazige mineraliteit alles bepalend.

Grote marsannewijn kan mooi ouderen. Maar je moet zijn wat grillige levenscurve – zijn zogenaamde oxydatieve cyclus – respecteren. In zijn kinderjaren verleidt hij je met primaire florale en fruitige aroma’s maar dan gaat de wijn zich sluiten en verschijnt bitterheid op de voorgrond. Na zijn ‘adolescentie’ – zo’n  zeven jaar oud – geeft hij zich opnieuw maar met alle verrijking van dien: aroma’s en smaakcomplexiteit. De topcuvées – zeker die uit Saint-Joseph en Hermitage- hebben een ongelofelijk verouderingspotentieel.

Liefst 28 pure marsannecuvées passeerden de revue

27 cuvées uit de frissere  noordelijke Rhône en dat uit die 4 van de 7 appellaties waar marsanne is toegelaten. Slechts 1 cuvée kwam uit de zuidelijke Rhône, een IGP méditerranien die zich wat verloren voelde in dat ‘cool’ gezelschap.

Saint-Peray

In Saint-Peray worden enkel witte wijnen geproduceerd. Het telt 85ha en was sinds de jaren 1830 bekend om zijn mousserende  wijn. Nu bedraagt die nog slechts 15% van de totale productie wijnen. De laatste jaren hebben dynamische wijnboeren uit  de meest noordelijke  Rhône appellaties hun portfolio uitgebreid met percelen in deze meest zuidelijke crus uit de  noordelijke Rhône. Ze beleeft de laatste jaren een ware renaissance.. Dus zijn we  benieuwd wat grote wijnbouwers hier  als het ware in het  klein presteren. Twee  types – mousserend en stil – en telkens in twee stijlen kunnen we voorstellen.
Alain Voge wijnbouwer in Cornas – waar enkel rode wijnen worden gemaakt – legde tussen 1965 en 2004 de basis van zijn domein dat in velerlei  opzichten  vernieuwend was. Reeds in  1984 startte hij al met het vinifiëren en opvoeden van stille Saint-Peraywijnen op Bourgondische barriques.  In 2004 werd Albéric Mazoyer – oenoloog en vroeger werkzaam bij Jean-Luc Colombo en Michel Chapoutier – zijn vennoot. Sinds 2016 zijn de 13 ha van het domein bio gecertifieerd.

Les Bulles d’Alain 2012 Saint-PerayDomaine Alain Voge

Dit is een Brut nature  – gevinifieerd volgens de methode champenoise – die 42 maanden op latte verbleef en zero dosage kreeg. De  dertig jaar oude marsannes  staan op twee percelen -Grandes Blaches en Perrier – waarvan het eerste een colluviale ondergrond met  kalk  heeft en het andere bestaat uit pure graniet.
Goudgeel met heel fijne bubbels. Een beloftevolle rijke en complexe neus met diepgang: wat brioche en vervolgens golden appels  en een  licht exotische toets van ananas  en anijs . Een rijk gevulde mond van rijp fruit met voldoende frisheid en een zacht bittertje. Mooie lengte licht onderstreept met wat zoethout. Rijk en heel vineus.
www.alain-voge.com
www.vaneccelpoel.bewww.vins-concaves.be

Hommage 18292013 Saint-PerayLes Vins de Vienne

Deze cuvée brengt hulde aan  Louis Alexandre Faure die in 1826 de eerste mousserende wijn produceerde in Saint-Peray en zijn eerste cuvée in 1829 aan de voet van Château de Crussol ontkurkte. Veertig jaar oude stokken wortelen op een ondergrond van verweerde graniet. De wijn  kreeg een opvoeding van 36 maanden op lattes.
Licht gele kleur met groene schijn. Een florale neus van meidoorn en amandelen met toetsen van verbena en kamille. Een mond vol sappige citrus met wat vanille gedragen door  een knapperige fraîcheur. Rijke materie die zeer elegant eindigt in een sappige finale met een klein bittertje.
www.vinsdevienne.com
www.sobelvin.bewww.comptoirdesvins.bewww.wijnhuisvandenbulcke.be

François Villard, Pierre Gaillard en Yves Cuilleron

Tot zover de parelende exemplaren. Nu  volgen tien stille parels.

Ongrie 2015Saint-PerayDomaine Alain Voge

Ongrie is de sinds 2015 nieuwe naam voor de in 1984 gecreëerde revolutionaire cuvée Boisée of Terres Boisées. Ongrie  zonder ‘H’verwijst naar de  zalf ( oindre) die de hier vroeger gevestigde leerlooierij  gebruikte. Het is een perceel  van 1,5ha op  oude alluviale kalk en klei afzettingsondergrond van de Rhône verrijkt met colluviale graniet.
Mooi lichte goudgele kleur. Een subtiele citrus neus  en wat  rozenblaadjes met puntjes   witte peper. Een rijke fluwelig mollige mond met een enorm potentieel. Veel wit fruit van peren, renetten, gele meloen, versierd met wat peper op een zomers bedje hooi. Zeer lange finale met veel fraîcheur rond subtiele mineraliteit. Een krachtige elegante wijn .
www.alain-voge.com
www.vaneccelpoel.be

Alberic Mazoyer en Alain Voge

Fleur de Crussol 2015Saint-PerayDomaine Alain Voge

Deze in 1999 gecreëerde cuvée is vernoemd naar het Château de Crussol en het gelijknamige massief tegenover dit perceel dat  zowat de wieg van de appellatie vormt. De oudste stokken – 80 jaar en méér oud – staan op verweerde graniet met colluviale kalk.
Mooi felgele kleur. Rijk geschakeerde neus van biscuit met rijpe witte perziken overgoten met wat gekaramelliseerde lindehoning. In de mond krokant rijp fruit , mollig en toch heel fris.  De mineraliteit geeft tegelijk een aards en luchtig karakter. Een wijn met veel potentieel en een elegant evenwicht.
www.alain-voge.com
www.vaneccelpoel.be

Les Faures 2015Saint-Peray Vins de Vienne

Het triumviraat  Cuilleron, Villard en Gaillard, heeft naast hun renaissanceproject  van wijnen uit de Seyssuel wijngaard en het gamma van gestructureerde  ( l’Amphore d’Or)  en fruitige  ( l’Amphore d’Argent) wijnen, een reeks van perceelwijnen.
Les Faures is een perceel met  een ondergrond van verweerd graniet en saproliet. Ze hanteren  een plantdichtheid van 6000 stokken/ha en een rendement van 35hl/ha. Fermentatie en vinificatie op Franse eiken vaten en 17 maanden opvoeding op eigen droesem. We krijgen een  mooi goudgeelkleurige marsanne met  een expressieve nog wat hout gedomineerde neus en een vleugje toast. Vervolgens krokante abrikozen en peren, wat kamillebloesem en een toets van frisse munt en amandel. In de mond ervaren we een rijke krachtige wijn die dankzij zijn mineraliteit de nodig finesse heeft met een voorlopig nog wat ingehouden voluptueuze finale.
www.lesvinsdevienne.fr
www.sobelvin.bewww.comptoirdesvins.bewww.wijnhuisvandenbulcke.be

Crozes-Hermitage

Les Jalets  2016Crozes-Hermitage BlancDomaine Paul Jaboulet Aîné

Een naam als een klok en sinds 2006 eigendom van  de oenologe Caroline Frey. Deze Crozes-Hermitage –  slechts één van hun 100% marsannecuvées  –  komt van een zuidelijk gelegen perceel van 6ha op één van de  drie typische terroirs van de appellatie. Zoals de naam doet vermoeden staan de marsannestokken op een helling van kalk en klei bedekt met rolkeien. Jalets betekent eigenlijk ‘galets’ : de beroemde rolkeien zoals in Châteauneuf-du-Pape die afgezet zijn vanuit de Alpen.
Lichtgele kleur met groene schijn. Verleidelijke  licht exotische neus van witte perziken en abrikozen en kamillehoning. Een sappig smeuïge mond van fris fruit dat eindigt in een mooie ranke finale met toetsen van biscuit met wat marsepein. Delicaat en lekker.
www.jaboulet.com
www.deconinckwine.com

Caroline Frey, Œnologue et Propriétaire

Cuvée  Gaby 2015Crozes-Hermitage  BlancDomaine du Colombier

Deze topcuvée is afkomstig van dertig tot honderd jaar oude stokken met een laag rendement ( 32hl/ha)  op het perceel  Les Pends in Mercurol  met een ondergrond  van klei en kalksteen. Viale , vergist zijn druiven op demi-muid en bâttoneert zeer beperkt. Vervolgens gaat de wijn nog twaalf maanden op demi-muid van  één of twee jaar oud. Voor de botteling wordt geklaard maar niet gefilterd.
Vrij donkergeel met een neus die ,nog wat hout gedomineerd, na het walsen een rijk aromatisch palet vertoont van witte bloemen en rozenblaadjes en vervolgens wat kruidigheid van o.a. kurkuma. In de mond opnieuw eerst nog wat hout maar vervolgens een wat olieachtige materie met heel veel potentieel en sierlijk door zijn structurerende mineraliteit. Een elegant complexe en evenwichtige wijn.
www.domaine-colombier.fr
https://lechemindesvignes.be

Florent Viale

Saint-Joseph

Le Lombard 2016 – Saint-Joseph Blanc –  Domaine Yves Cuilleron

Yves Cuilleron (cfr.https://www.invinoveritas.be/nl/yves-cuilleron-graniet-met-een-hart-van-viognier/ )  heeft ongeveer 15ha in deze appellatie, waarvan 2,4 ha met een densiteit van zo’n 10000 stokken/ha, beplant zijn met marsanne. Deze cuvée is op basis van vijftig jaar oude stokken gelegen op de oostelijk/ zuid-oostelijk georiënteerde hellingen van Verlieu, die bestaan  uit een ondergrond van graniet en zand. De fermentatie en opvoeding geschiedt op barriques en de wijn verblijft zo’n negen maanden op eigen droesem. Deze wijn gaat geklaard en gefilterd op fles.
Gele kleur met lichtgroene inslag. Een stevige vanilleneus gevolgd door aroma’s van honing  acacia en kurkuma. Een brede suave en kruidige mond met een krokant fruitige kern waarin wat citroen en een puntje zout. Na een licht tintelend en aangenaam bittertje krijgen we een forse finale. Een breedgeschouderde maar lenig elegante schoonheid.
www.cuilleron.com
www.tgvins.be

Silice 2016Saint-Joseph Blanc Coursodon

De Coursodons uit Mauves – Victor Hugo roemde reeds les vins de Mauves – zijn monomaan gepassioneerde wijnbouwers die zich met hun 16 ha wijngaard – waarvan 2,5 ha in wit – volledig geven aan de cultivering van Saint-Joseph. Deze Silice – hun mythische witte topcuvée is Le Paradis Saint Pierre – is als klassieke instapwijn reeds top. De stokken staan deels op hellingen – befaamde percelen als St-Joseph en Dardouille – met een granieten ondergrond en voor de andere helft  graniet vermengd met klei en mergel. Het oogsten – op de gevaarlijk steile hellingen -kan enkel manueel. Er wordt zorgvuldig getrieerd en dat bij een rendement van 38hl/ha. De malolactische fermentatie werd geblokkeerd.
Een lichtgele kleur. Een verleidelijke licht exotische neus en vervolgens  peren op siroop, witte rozenblaadjes, wat anijs , verbena , kamille  en wat schilfers witte chocolade. In de mond een sappige ronde lekkerbek  gekruid met peper en wat honingtoetsen en een hint van gekonfijt fruit. Mooie lengte met  fraîcheur  ( geen malo) en een fijne mineralige structuur. Met deze cuvée  kunnen we alleen nog verlangen naar het paradijs.
www.domaine-coursodon.com
www.terre-vin.be

Le Berceau 2011Saint-Joseph BlancDomaine Bernard Gripa

Dit is ook een referentiedomein in de appellaties Saint-Joseph (10,5 ha waarvan 3,5 ha in wit) en Saint Peray ( 2ha). Wil je wat weten over marsanne dan verwijst iedereen naar Bernard Gripa. Vermits zijn wijnen zo fantastisch zijn en het aantal flessen beperkt is, zijn ze snel uitverkocht en kon ik dus ook geen proefstaal bekomen. Gelukkiglijk ‘vond’ ik nog een flesje in mijn eigen kelder: een 2011. Meteen konden we iets ervaren van wat een oudere marsanne kan bieden.
Le Berceau komt van oude stokken op het emblematische lieu-dit Saint-Joseph en Peygros met een granieten ondergrond. De fermentatie geschiedt deels op eiken vaten waarvan een deel nieuw en dat om de wijn te verrijken en meer structuur te geven. Hij ondergaat ook de malolactische fermentatie.
Wat donkerder briljante goudgele kleur. Hier geen houtdominantie meer maar een kruidige neus met een snuifje curry op gele perziken, toastjes met boter en lichte karamel. Een rijke volle mond, uitgesproken ragfijn mineralig met zalvende kamille en wat ijzerkruid. Een ellenlange finale die spannend blijft tot het einde. Een wijn die telkens opnieuw verwondering wekt en met al die verrassende degustatiedetails aanzet tot mediteren.
gripa@wanadoo.fr

Fabrice Gripa en vader Bernard

Hermitage

We eindigden in opperste schoonheid met twee witte Hermitages  – twee verschillende meesterlijke stijlen – van twee topwijnhuizen.

De l’Orée Ermitage 2014Hermitage BlancM. Chapoutier

Michel Chapoutier is een alsmaar uitbreidend wijnhuis. Op de Hermitageheuvel – zijn thuisbasis – bereikte hij ongeziene hoogtes als je naar de quoteringen kijkt.
En die zijn terecht;  ook voor ons proefpanel was het de hemel in het glas. Deze geselecteerde perceelwijn – de bovenkant van Les Murets –  is afkomstig van zeventig jaar oude stokken puur marsanne op een alluviale ondergrond van zeer oude glaciale rivier (Rhône)afzettingen. De vinificatie gebeurt voor de helft op demi-muids en de helft op cuves. De opvoeding op eigen droesem duurt zo’n twaalf maanden.
Dens gele kleur met gouden schittering. Stevig hout doorvlochten neus die meteen heel expressief zijn mineraliteit toont verleidelijk versierd met gensters vuursteen en licht getoaste biscuit belegd met rijpe nog krokante perziken en schilfers amandelen. In de mond opnieuw fris krokant fruit  op een kristallijne minerale ondergrond. Mooi geknoopte wijn met een  delicate en complexe evenwichtigheid. Gevaarlijk lekker. Geen wonder dat deze relatief niet-goedkope wijn zijn gewicht in goud waard is.
www.chapoutier.com
www.young-charly.com

Domaine des Tourettes 2015Hermitage BlancDelas Frères

Delas Frères exploiteert 10ha op de Hermitageheuvel. De Marsannestokken – sommigen bijna honderd jaar oud – samen met een heel klein percentage Rousanne , staan op de onderzijde van het prestigieuze terroir van Les Bessards en het perceel Le Gros des Vignes op les Grandes Vignes. De basis is een ondergrond van graniet met her en der wisselend wat klei. De alcoholische en de gedeeltelijke malolactische  fermentatie  gebeurt op nieuwe eiken vaten van één of twee wijnen. Dan volgt een opvoeding op eigen droesem van negen tot twaalf maanden. Twee maanden voor de botteling worden de afzonderlijk gevinifieerde wijnen geassembleerd op cuve.
Mooie goudgele kleur met rijpe maar beheerste aroma’s van gekonfijte citrusvruchten met wat florale honing op een toastje. In de rijke mond alweer krokant fruit met frisse toetsen in een delicate mineralige textuur. Een wijn met heel veel finesse en timide diepe complexiteit.
www.delas.com
www.cinoco.com

Marsanne: onbekend maar nu al bemind.

Een moeilijke – een feest van essentiële details – maar uiterst boeiende degustatie overtuigde ons er van  dat de marsanne  – weliswaar in het klein – groots kan zijn. En nu zijn we pas echt nieuwsgierig om een verticale te organiseren, want ze is niet alleen boeiend in haar kinderjaren maar moet op hoge leeftijd onwaarschijnlijk fijne en verleidelijke diepgang hebben. Onbekend  maar nu  al bemind , anders dus dan het Vlaamse spreekwoord .

Johan De Groef

Dossiers IVV, klik hier 

1 reactie

  • Johan De Boeck says:

    Altijd mooie artikels. Heel spijtig dat het tijdschrift niet meer in papier bestaat. Leest veel makkelijker en minder vermoeiend voor de ogen!!

Geef een reactie